Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
ДАЛЕЛҲО ДАР БОРАИ ТАЪРИХИ ШАҲРИ САРАЗМ
Саразм ягона ёдгории аҳди энеолит ва ибтидои асри биринҷӣ дар Мовароуннаҳр буда, ба миёнаи ҳазорсолаи IV ва ибтидоиҳазорсолаи III то мелод мансуб аст, ки дар ин давра тамаддуни кишоварзӣ, ҳунармандӣ ва шаҳрсозии тоҷикон ташакулёфтааст.
Саразм
Саразм яке аз нодиртарин ёдгориҳои бостоншиносист, ки харобаҳои он дар 15-километрии ғарби Панҷакент ва 45-километрии шарқи Самарқанд кашф шудааст. Ин мавзеъро тирамоҳи соли 1976 бостоншинос Абдуллоҷон Исҳоқов кашф карда буд ва солҳои зиёд таҳти роҳбарии ӯ мавриди омӯзиш қарор гирифтааст.
Майдони аслии ёдгорӣ тақрибан 100 гектар буд. Дар таърихи инкишофи шаҳр чаҳор давраи пай дар пайи хронологӣ мавҷуд аст, ки бо таҳлилҳои радиокарбон муайян шудаанд: давраи I - 3500-3300 пеш аз милод; давраи II - 3300-3000 пеш аз милод; давраи III - 3000-2700 пеш аз милод; давраи IV - 2700-1900 пеш аз милод. Шаҳр ба шукуфоии бузургтарини худ дар давраи охири энеолит ва асри биринҷӣ расида, тақрибан ҳазор сол сукунат дар ин шаҳр идома ёфта буд.
Дар тӯли солҳои таҳқиқ осори зиёде кашф шудааст, ки аз равобити тиҷорӣ ва фарҳангии Саразмиёни бостон бо марказҳои дури ҷаҳони қадим, аз қабили Ҳинд, Байнаннаҳрайн, Эрон ва Афғонистон шаҳодат медиҳанд. Бояд гуфт, ки Саразм аз лиҳози мавқеи ҷуғрофӣ дар байни ду намуди маданият – маданияти аввалин заминдорон ва маданияти кабилаҳои чорводор ҷойгир буд. Ба ибораи дигар, Саразм дар байни аҳолии заминдорони муқимӣ, созандагони аввалин шаҳрҳо ва қабилаҳои бодиянишини дашти Осиё, ки асосан ба чорводорӣ машғул буданд, ҷойгир шуда буд. Дар Саразм барандагони ин ду фарҳанги мухталиф на танҳо тиҷорат ва табодули мол, балки ҳамфикрӣ ҳам доштанд. Тахмин кардан мумкин аст, ки дар ин замина ду ҷаҳонбинӣ ба ҳам бархурданд, ки ба комёбиҳои нави тамаддун ибтидо гузоштанд.
Натиҷаҳои таҳқиқоти илмии Саразм дар бисёр симпозиумҳои байналмилалӣ дар Тоҷикистон (1979, 1994), ИМА (1981, 1986), Фаронса (1985), Олмон (1992), Эрон (2003), Италия (2007), Ҷумҳурии Мали мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. (2008) ва Чин (2010).
Аҳамияти дастовардҳои таърихию фарҳангии аҷдодони тоҷик дар тӯли таърих хеле бузург буда, бо тамаддунҳои пуршарафи бостонии Байнаннаҳрайн, Миср, Ҳиндустон ва Чин дар як саф қарор дорад. Бо дарназардошти далелҳои дар боло зикршуда соли 2010 ба феҳристи мероси фарҳангии ҷаҳонии ЮНЕСКО шомил карда шуда, моҳи сентябри соли 2020 бошад таҷлили 5500-солагии Саразм ҳамчун маркази ташаккули фарҳанги кишоварзӣ, ҳунармандӣ ва шаҳрдорӣ инкишофи тоҷикон барпо гардид.
ТАШРИФИ ҲАЙАТИ ФАРҲАНГИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН БА ДОНИШГОҲИ ДАВЛАТИИ САМАРҚАНД БА НОМИ ШАРОФ РАШИДОВ
Дар доираи сафари корӣ меҳмонон ва иштирокчиёни Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони "То тавони дӯстонро гум макун" аз Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи Шароф Рашидов ташриф оварданд.
Меҳмононро бо расму оини миллии суннатӣ ректори донишгоҳ ва ҳайати профессорону омӯзгорон қабул намуданд. Зимни суханрониҳо ректори Донишгоҳи давлатии Самарқанд, Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон Абдуҷаббор Раҳмонзода, Президенти АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон, муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлат Сафар, профессори ДДС Ҷумъа Ҳамро оид ба равобити дӯстонаи халқҳои тоҷику ӯзбек, ифтитоҳи утоқҳои дарсии забон ва адабиёти тоҷик дар донишгоҳи мазкур аҳамият, дурнамо ва масъалаҳои ороиши илмию бадеии ин утоқҳо суханронӣ намуданд.
Таъкид гашт, ки иҷрои ин амал дар доираи сиёсати фарҳангии сарони ду давлатҳои дӯсту бародар Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон муҳтарам Шавкат Мирзиёев беназир ҳастанд.
МАҲФИЛИ ФАРҲАНГИИ "ГАНҶИ СУХАН" БО ИШТИРОКИ ШОИРОНУ НАВИСАНДАГОНИ ТОҶИКУ ӮЗБЕК ДАР ШАҲРИ САМАРҚАНД
Дар доираи сафари корӣ аҳли зиёи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маҳфили фарҳангии "Ганҷи сухан" иштирок ва суханронӣ намуданд. Дар рафти маҳфил аз ҷониби олимону шоирони тоҷику ӯзбек шеърҳо дар васфи Ватан, Модар, дӯстӣ, бародарӣ ва муҳаббат бо забонҳои тоҷикию ӯзбекӣ қироат карда шуданд. Маҳфили "Ганҷи сухан" аз соли 2004 ин ҷониб баргузор гардида, нишасти 225-уми он бо ширкати муштараки шоирону нависандагони тоҷику ӯзбек дар шаҳри Самарқанд баргузор гардид.
БОЗДИДИ НАМОЯНДАГОНИ ИЛМУ ФАРҲАНГИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН АЗ ОСОРХОНАИ БОСТОНШИНОСИИ ДОНИШГОҲИ ДАВЛАТИИ САМАРҚАНД БА НОМИ ШАРОФ РАШИДОВ
14 феврали соли равон дар ҳошияи баргузории Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони “То тавони дӯстонро гум макун” дар шаҳри Самарқанд президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва намояндагони илму фарҳанги ҷумҳурӣ аз Осорхонаи бостоншиносии Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи Шароф Рашидов боздид намуданд.
БОЗДИДИ НАМОЯНДАГОНИ ИЛМУ ФАРҲАНГИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН АЗ ОСОРХОНАИ БОСТОНШИНОСИИ ДОНИШГОҲИ ДАВЛАТИИ САМАРҚАНД БА НОМИ ШАРОФ РАШИДОВ
14 феврали соли равон дар ҳошияи баргузории Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони “То тавони дӯстонро гум макун” дар шаҳри Самарқанд президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва намояндагони илму фарҳанги ҷумҳурӣ аз Осорхонаи бостоншиносии Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи Шароф Рашидов боздид намуданд.
Февраль месяц знаменателен важной датой: - 11 февраля в мире отмечается «Международный день женщин и девочек в науке». Международный день женщин и девочек в науке — ежегодный праздник, принятый 22 декабря 2015 года Генеральной Ассамблеей ООН, для содействия полному и равному доступу и участию женщин в области Технологий, Инженерии и Математики. Празднование Международного дня женщин и девочек в науке осуществляется ЮНЕСКО и структурой ООН-Женщины в сотрудничестве с учреждениями и партнерами, целью которых является поощрение участия женщин и девочек в науке. Этот День представляет собой возможность содействовать полному и равному доступу женщин и девочек к науке и участию в ней. Этот день, на самом деле, напоминание о том, что женщины играют важнейшую роль в продвижении мировых инициатив. Ликвидация гендерного разрыва имеет важное значение для достижения Целей устойчивого развития.
В период независимости благодаря эффективной гендерной политике Основателя мира и национального единства –Лидера нации, Президента РТ уважаемого Эмомали Рахмона возможности женщин страны в научно-исследовательской сфере расширились. Глава государства в своем очередном Послании особо подчеркнул роль женщин в обществе и их вклад в развитие всех сфер деятельности в обществе и государственного строительства. В свете такой мудрой политики, Правительство Таджикистана уделяет особое внимание женщинам и реализует государственную политику в отношении женщин и девушек. В условиях стремительного прогресса в области технологий роль женщин особенно важна, так как 2025-2030 годы объявлены годами развития цифровой экономики и инновации в соответствии с указом президента Республики Таджикистан.
Роль женщин в области технологий может ускорить развитие научных исследований и достижений. В этом контексте укрепление сотрудничества в обеспечении развития научно-исследовательских инновационных знаний упоминается в еженедельных собраниях президента Национальной академии наук Таджикистана Кобилджона Хушвахтзода.
Отрадно отметить, что буквально на днях с целью поддержки инициатив женщин директор ГНУ «Центра изучения ледников Национальной академии наук Таджикистана» Шерализода Н.Ш и директор «Агентства по химической, биологической радиационной и ядерной безопасности Национальной академии наук Таджикистана» Мирсаидзода И. подписали соглашения по усилению работ для продвижения пятой инициативы Главы государства об объявлении 2025 год- годом сохранения и защиты ледников.
Инициативы уважаемого Главы государства привлекло мировую общественность в проблемы ледников и влияние на них изменения климата. Так, у таджикских женщин-ученных появилась очередная уникальная возможность представить свои научные результаты в области изучения ледников и ядерных технологий на запланированном форуме «Изотопное изучение и инновационные подходы в изучении ледников» на Международной конференции высокого уровня, посвященной 2025-год – Международному году сохранения ледников которая состоится в мае текущего года.
Следовательно, можно сделать вывод, что указания и напутствия Президента страны о повышении статуса женщин в обществе и его стремление защитить права женщин становятся путеводителем для каждого из нас, создавая уникальные перспективы для женщин.
БОЗДИДИ НАМОЯНДАГОНИ ИЛМУ ФАРҲАНГИ ТОҶИКИСТОН АЗ ЁДГОРИҲОИ ТАЪРИХИИ ШАҲРИ САМАРҚАНД
13 феврали соли равон дар доираи ҳамоиши илмии "То тавони дӯстонро гум макун" намояндагони Тоҷикистон аз ёдгориҳои таърихии шаҳри Самарқанд аз ҷумла Майдони Регистон, Мадрасаҳои Шердор, Тиллокорӣ ва Улуғбек (макони таҳсилу тадриси Абдураҳмони Ҷомӣ) дидан намуданд.
Дар доираи баргузории Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони “То тавони дӯстонро гум макун”, ки бо иқдоми Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Муассисаи давлатии "Осорхонаи миллӣ"-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯйи кор омадааст, дар шаҳри Самарқанд ҳайати меҳмонон аз Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хона – музейи устод Садриддин Айнӣ ташриф оварданд.
Зимни боздид аз ҷониби намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон китобҳои бо забони тоҷики таълифнамудаи устод Садриддин Айнӣ ва ҳамзамон дигар адабиётҳо оид ба фаъолияту эҷодиёти ин чеҳраи мондагор, инчунин аксҳо доир ба бинову хиёбон, муассисаву донишгоҳ, муқаддасоти миллӣ, ҳавопаймо ва ҳар он чизе, ки ба ифтихори устод дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон номгузорӣ шудаанд, ба хона – музейи Садриддин Айнӣ тақдим гардиданд.
ИШТИРОК ВА СУХАНРОНИИ ПРЕЗИДЕНТИ АМИТ ДАР КОНФЕРЕНСИЯИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ТАҲТИ УНВОНИ "ТО ТАВОНИ ДӮСТОНРО ГУМ МАКУН" ДАР ШАҲРИ САМАРҚАНД
Дар доираи ин ҳамоиш ҳайати меҳмонон ва иштирокчиёни Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони "То тавони дӯстонро гум макун" аз Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба муносибатҳои фарҳангӣ, илмӣ, сиёсӣ суханронӣ намуданд.
Сафири Фавқуллода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон Абдуҷаббор Раҳмонзода суханронӣ намуда, доир ба баргузории Конференсияи байналмилалӣ изҳори андеша намуданд.
Ҳамзамон аз ҷониби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлат Сафар, шоирону олимони тоҷик ба монанди Ато Мирхоҷа, Аскар Ҳаким, намояндагони рӯзномаи бонуфузи "Овози тоҷик" ва дигар олимон аз Ҷумҳурии Ӯзбекистон баромадҳои пурмуҳтаво перомуни равобити дӯстонаи давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон, ки решаҳои чуқури таърихӣ доранд маърузаҳои илмӣ намуданд.