Истиқлолияти давлатӣ неъматест, ки барои ҳар як миллат, давлат ва ҷомеа арзиши олӣ дорад ва омили асосии пешрафти соҳаҳои мухталифи давлат, аз ҷумла, маориф ва илм ба шумор меравад.
Мардуми шарафманди Ҷумҳурии Тоҷикистон имсол 33-солагии Истиқлолияти давлатии Ватани азизро таҷлил мекунанд. Барои ба даст овардани ин неъмати бузург мушкилиҳои зиёдро паси сар намуда, имтиҳони вазнини таърихиро гузаштанд ва дар ниҳоят ба эҳёи давлатдории миллӣ мушарраф гардиданд.
Маврид ба зикри хос аст, ки сулҳу субот ва ваҳдати миллие, ки имрӯз насиби мардуми Тоҷикистон гардидааст, натиҷаи заҳматҳои беназири Пешвои миллат, Асосгузори сулҳу ваҳдатӣ миллӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд. Чунончи, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз намудаанд: «Дар замоне, ки оташи ҷанги шаҳрвандӣ пайкари Ватанро месӯхт, ба зимма гирифтани масъулияти роҳбарӣ ва наҷоти давлат кори басе мушкил буд. Аз ин рӯ, вақте Иҷлосияи тақдирсози Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд баргузор мешуд, бисёриҳо на танҳо масъулияти сарварии давлат, балки ҳатто масъулияти роҳбарии вазорату идораҳои давлатиро низ ба зимма гирифтан намехостанд. Хушбахтона, дар натиҷаи талошҳои пайваста ва ҳимояти устувори мардуми шарифи кишварамон ба мо муяссар гашт, ки ин масъулияти муқаддасу таърихиро ба уҳда гирем ва давлатдории миллиро аз вартаи нестӣ наҷот диҳем». [1]
Презденти мамлакат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хотири таҳкими пояҳои истиқлолияти давлатӣ, рушди соҳаҳои иқтисодию иҷтимоии кишвар ҳамасола чораҳои заруриро андешида, фармонҳо, қарорҳо ва дар маҷмуъ асосҳои меъёрию ҳуқуқии ин соҳаҳоро мукаммал ва ба шароити муосир мутобиқ мегардонад, ки ин ҳолат боиси рушди иқтисодиёти миллӣ мегардад.
Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъсиси Муассисаи давлатии Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз 12 августи соли 2014, № 255, қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тасдиқи Низомномаи намунавӣ оид Шӯрои диссертатсионӣ», «Тартиби додани дараҷаҳои илмӣ ва унвони илмӣ (дотсент, профессор)» ва «Тартиби бақайдгирии давлатии рисолаҳои илмии ҳимояшуда» №505 аз 26 ноябри соли 2016 ҳуҷҷатҳои замони истиқлол мебошанд, ки ҳимояи диссертатсияҳоро дар Тоҷикистон имконпазир гардонид.
Айни замон, тибқи Феҳристи ихтисосҳои кормандони илм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои дарёфти дараҷаҳои илмии номзади илм ва доктори илм 564 ихтисос муқаррар шудааст, ки доираи корҳои илмӣ-таҳқиқотиро дар самтҳои гуногуни илм имконпазир мегардонад. Аз таъсиси Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯйи 374 ихтисос мутахассис омода карда мешавад, ки сол то сол шумораи ҳимояи диссертатсияҳо аз рӯйи ихтисосҳои нодир бо ташкили ҳимояҳои якдафъаина зиёд шуда истодааст.
Тибқи маълумоти Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон айни ҳол, дар назди муассисаҳои олии касбии кишвар 76 шурои диссертатсионӣ амал намуда, аз рӯйи 190 ихтисос диссертатсияҳо қабул ва баррасӣ карда мешаванд. Дар шуроҳои диссертатсионии амалкунанда аз соли 2017 то июли соли 2024-ум 2642 диссертатсия дар самтҳои гуногуни илм ҳимоя гардидаанд, ки маҳсули замони истиқлол ба шумор мераванд. Дар ин давра зиёда аз 611 диссертатсия аз ҷониби занҳо дар шуроҳои миллӣ ҳимоя шудаанд, ки дар даврони истиқлол дастоварди беназир мебошад.
Фазои озоди истиқлолияти илмӣ имкон фароҳам овард, ки дар ин давра зиёда 780 нафар ба гирифтани унвонҳои илмӣ сазовор гардиданд. Аз ҷумла, 76 нафар унвони илмии профессор ва 703 нафар унвони илмии дотсент.
Соли 2018 дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамагӣ 2 шурои диссертатсионии миллӣ фаъолият мекард, айни замон ин шумора ба 9 адад мерасад. Танҳо дар шаш моҳи соли равон 15 диссертатсия аз рӯйи самти илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ ва 25 диссертатсия аз рӯйи самти илмҳои ҷамъиятӣ-гуманитарӣ ҳимоя гардиданд, ки навгониҳои илмиро метавон бо мақсади рушди соҳаҳои мухталифи ҷомеа истифода кард.
Баробари ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳаи маориф ва илмро аз ҷумлаи масъалаҳои меҳварӣ ва афзалиятноки сиёсати дохилии худ эълон намудааст, зеро шахсони босаводу донишманд барои ҳар як давлату миллат сарвати бебаҳо, неруи тавонои зеҳнӣ ва кафили пешрафти давлату ҷомеа ба шумор мераванд.
Сармутахассиси Раёсати магистратура, аспирантура ва докторантураи (PhD) – и назди Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Аҳмадов Ф.М.
[1] Раҳмон Э. Уфуқҳои истиқлол. –Душанбе: “Ганҷ – нашриёт”, 2018. С.6-7.
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи милли илмҳои Тоҷикистон бо мақсади додани иҷозатнома оид ба пешбурди фаъолияти таълимӣ ва илмӣ ба муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ бо иштироки намояндагони Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон вохӯрии судманд баргузор гардида, фаъолияти таълимии муассисаҳои илмӣ дар самти тайёр кардани кадрҳои илмӣ мавриди муҳокима ва баррасӣ қарор дода шуд.
Таъкид гардид, ки имрӯз дар муассисаҳои илмии Академияи миллии илмҳо омода кардани кадрҳо тавассути зинаи магистратура, докторантураи PhD, аспирантура, унвонҷӯйӣ, докторантураи анъанавӣ ва постдокторантура ба роҳ монда шудааст.
Бо мақсади дар сатҳи зарурӣ ба роҳ мондани кадрҳои илмӣ тавсияҳои судманд дода шуд.
#Симпозиум. "НАМУНАИ АДАБИЁТИ ТОҶИК" - ПАДИДАИ ТАЪРИХӢ, ФАРҲАНГӢ ДАР ТАМАДДУНИ МАРДУМИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Симпозиуми байналмилалии илмӣ таҳти унвони “Намунаи адабиёти тоҷик” – падидаи таърихӣ – фарҳангӣ дар тамаддуни мардумони Осиёи Марказӣ” бахишида ба 100 – соли таълиф ва нашри асари таърихӣ – бадеии поягузори адабиёти навини тоҷик устод Садриддин Айнӣ “Намунаи адабиёти тоҷик” баргузор гардид.
Дар кори симпозиум муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ суханронӣ намуда, таъкид кард, ки асари мазкур ҳамчун як падидаи нодири таърихиву фарҳангӣ дар худ таҷассумгари мероси гаронбаҳои адабии халқи тоҷик буда, дар рушди худшиносии миллӣ ва таҳкими ҳувияти фарҳангӣ нақши муҳим гузоштааст. Қайд гардид, ки «Намунаи адабиёти тоҷик» на танҳо як маҷмӯаи осори адабӣ, балки сарчашмаи муҳими илмӣ барои омӯзиши таърихи адабиёт, забон ва фарҳанги мардумони Осиёи Марказӣ ба ҳисоб меравад. Ин асар дар шароити мураккаби таърихӣ таълиф гардида, барои эҳёи арзишҳои миллӣ ва муаррифии мероси адабии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ заминаи устувор фароҳам овардааст.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки асари «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ ҳамчун як мероси гаронбаҳои миллӣ ва дастоварди бузурги илмиву фарҳангӣ аҳамияти хоса дошта, дар ташаккул ва рушди адабиёти навини тоҷик нақши калидӣ мебозад.
Таъкид гардид, ки ин асар на танҳо осори гузаштагонро гирд овардааст, балки ҳамчун пули пайвандсоз миёни наслҳо хизмат намуда, барои ҳифз ва муаррифии арзишҳои миллӣ саҳми назаррас гузоштааст. Ҳамзамон зикр гардид, ки омӯзиш ва таҳқиқи ҳамаҷонибаи ин асар дар шароити муосир низ аҳамияти хоса дошта, барои тақвияти худшиносии миллӣ ва густариши робитаҳои фарҳангии минтақавӣ заминаи устувор фароҳам меорад.
Дар идома муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлат Сафар, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Абдуҷаббор Раҳмонзода ва дигар олимону муҳаққиқон аз дохил ва хориҷи кишвар суханронӣ намуда, доир ба аҳамияти таърихиву фарҳангӣ ва илмии асари «Намунаи адабиёти тоҷик» маърӯзаҳои пурмуҳтаво ироа карданд.
Зикр гардид, ки ин асар ҳамчун сарчашмаи муҳими омӯзиши таърихи адабиёти тоҷик ва омили таҳкими худшиносии миллӣ, дар рушди фарҳанги маънавии ҷомеа нақши муассир дорад. Ҳамзамон, иштирокчиён ба масъалаҳои таҳқиқи минбаъдаи мероси адабии ниёгон, густариши ҳамкориҳои илмӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии тоҷикон дар сатҳи байналмилалӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуданд.
Дар фарҷом як зумра аз олимон ва муҳаққиқон, ки дар баргузории ин ҳамоиш саҳмгузор буда, бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуданд, бо сертификатҳои махсус қадрдонӣ гардиданд.
ДАСТОВАРДИ НАВБАТИИ ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН ДАР МАҶАЛЛАИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ
Таҳқиқоти илмии олимони Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маҷаллаи бонуфузи байналмилалии Regional Sustainability (нашриёти Elsevier), ки дар пойгоҳҳои маъруфи Scopus ва Web of Science индексатсия шуда, ба гурӯҳи маҷаллаҳои квартали баланд (Q1) шомил буда, дорои нишондиҳандаҳои баланд, аз ҷумла Impact Factor – 4.6 ва CiteScore – 8.2 мебошад, ба нашр расиданд.
Аз ҷумла, мақолаи илмӣ таҳти роҳбарии академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар мавзуи рушди энергияи “сабз” ва нақши он дар коҳиш додани таъсири тағйирёбии иқлим нашр гардид, ки дар он робитаи мутақобилаи рушди манбаъҳои барқароршавандаи энергия бо коҳиши партовҳои газҳои гулхонаӣ, беҳтар гардидани сифати муҳити зист ва таҳкими амнияти энергетикӣ дар кишварҳои Осиёи Марказӣ ба таври илмӣ асоснок карда шудааст.
Мақолаи дигар таҳти роҳбарии академик Ҳикмат Ҳисориев ба масъалаи экосистемаҳои чарогоҳҳои Тоҷикистон бахшида шуда, дар он гуногунии биологӣ, масъалаҳои барқарорсозии экологӣ ва роҳҳои идоракунии устувори захираҳои чарогоҳӣ мавриди таҳлили илмӣ қарор гирифтаанд.
Инчунин, дар самти омӯзиши равандҳои гидроклиматӣ ва криосферӣ, мақолаи номзади илмҳои география Маҷид Гулаёзов дар мавзуи “Тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар Помири Шарқӣ” ба нашр расидааст, ки дар он бо истифода аз маълумоти зонкунии фосилавии Замин динамикаи дарозмуддати кӯлҳои баландкӯҳ ва омилҳои таъсиррасон ба онҳо таҳлил гардидаанд.
Ҳамзамон, олимони тоҷик дар ҳамкорӣ бо шарикони хориҷӣ як қатор таҳқиқоти муҳими илмиро дар самтҳои тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар қаторкӯҳи Помир, таҳлили тағйирёбии дарозмуддати ҳавзаҳои дарёҳои Сурхоб ва Хингов, идоракунии устувори захираҳои обӣ дар шароити тағйирёбии глобалӣ, таҳлили ҳамбастагии Ҳадафҳои рушди устувор (SDGs) дар Тоҷикистон ва арзёбии хатари камбарфӣ ва таъсири он ба ҷараёни об анҷом дода, натиҷаҳои онро дар ҳаммуаллифӣ дар ҳамин маҷалла ба нашр расонидаанд.
Натиҷаҳои бадастомада метавонанд ҳамчун заминаи боэътимоди илмӣ барои таҳияи сиёсати самараноки энергетикӣ ва экологӣ, инчунин мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар кишварҳои Осиёи Марказӣ хизмат намоянд. Чоп шудани чунин мақолаҳо дар маҷаллаи сатҳи баланд нишонаи эътирофи байналмилалии дастовардҳои илмии олимони тоҷик ба ҳисоб меравад.
1. Нозирӣ Хусрав - Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Давлати Кувайт
2. Зубайдзода Зубайдулло - Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Салтанати Умон
3. Ҷунайдулло Ҳамро - муовини Фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ
4. Бобозода Хуршед - муовини якуми раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезӣ
5. Соҳибзода Барно - муовини раиси Кумитаи телевизион ва радио
6. Шарифзода Алӣ - директори Муассисаи давлатии телевизиони Варзиш
7. Каримзода Ҳақназар - директори Муассисаи давлатии Академияи воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон
8. Мирзозода Парвон - директори Муассисаи давлатии Институти давлат ва ҳуқуқи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
9. Маҳмадизода Нозим - директори Муассисаи давлатии Институти фалсафа ва сиёсатшиносии ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
10. Аслонзода Олимшо - муовини сардори Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкорӣ
11. Абдулхолиқзода Лутфия Абдулхолиқ - директори Муассисаи давлатии Китобхонаи миллӣ
12. Ташрифзода Собир Сиҷоат - директори Муассисаи давлатии Варзишгоҳи миллӣ
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судма
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судманд, дар толори маҷлисгоҳи Муассисаи давлатии Маҷмааи фарҳангию таърихии “Қалъаи Хуҷанд” конфронси байналмилалии илмию амалӣ бахшида ба “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” баргузор гардид. Ҳамзамон, чорабинӣ ба дастгирии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар самти ҳифзи пиряхҳо ва захираҳои обӣ равона гардида, таҳти унвони “Захираҳои обӣ ҳамчун омили рақобатпазирии иқтисодии Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” доир шуд.
Дар кори конфронс олимону муҳаққиқон, омӯзгорон, намояндагони муассисаҳои илмӣ ва коршиносони соҳа аз дохил ва хориҷи кишвар иштирок намуда, масъалаҳои муҳими истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, таъсири тағйирёбии иқлим ба пиряхҳо, инчунин роҳҳои баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисод тавассути идоракунии самараноки захираҳои табииро мавриди баррасӣ қарор доданд.
Дар ҷараёни конфронс Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо маърӯзаи пурмуҳтаво баромад намуда, аҳамияти стратегӣ доштани захираҳои обиро барои рушди устувори иқтисоди миллӣ, таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, инчунин зарурати тавсеаи таҳқиқоти илмӣ дар ин самт махсус таъкид намуд.
Ҳамзамон, саҳми директори ДИС ДДТТ, дотсент Ҷалилзода А.А. дар таҳкими ҳамкориҳои судманд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон назаррас арзёбӣ гардид. Бо ташаббус ва роҳбарии ӯ робитаҳои илмӣ-тадқиқотӣ густариш ёфта, барои баргузории чунин чорабиниҳои сатҳи баланд ва ҷалби олимони ватаниву хориҷӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.
Қайд гардид, ки густариши ҳамгироии илмӣ метавонад ба омодасозии мутахассисони баландихтисос, рушди иқтидори илмӣ ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот дар иқтисоди миллӣ мусоидат намояд. Ин гуна конфронсҳо на танҳо мубодилаи таҷриба ва афкорро таъмин мекунанд, балки заминаи боэътимод барои татбиқи стратегияҳои миллӣ дар самти рушди устувор ва ҳифзи муҳити зист фароҳам меоранд.
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судма
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судманд, дар толори маҷлисгоҳи Муассисаи давлатии Маҷмааи фарҳангию таърихии “Қалъаи Хуҷанд” конфронси байналмилалии илмию амалӣ бахшида ба “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” баргузор гардид. Ҳамзамон, чорабинӣ ба дастгирии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар самти ҳифзи пиряхҳо ва захираҳои обӣ равона гардида, таҳти унвони “Захираҳои обӣ ҳамчун омили рақобатпазирии иқтисодии Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” доир шуд.
Дар кори конфронс олимону муҳаққиқон, омӯзгорон, намояндагони муассисаҳои илмӣ ва коршиносони соҳа аз дохил ва хориҷи кишвар иштирок намуда, масъалаҳои муҳими истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, таъсири тағйирёбии иқлим ба пиряхҳо, инчунин роҳҳои баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисод тавассути идоракунии самараноки захираҳои табииро мавриди баррасӣ қарор доданд.
Дар ҷараёни конфронс Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо маърӯзаи пурмуҳтаво баромад намуда, аҳамияти стратегӣ доштани захираҳои обиро барои рушди устувори иқтисоди миллӣ, таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, инчунин зарурати тавсеаи таҳқиқоти илмӣ дар ин самт махсус таъкид намуд.
Ҳамзамон, саҳми директори ДИС ДДТТ, дотсент Ҷалилзода А.А. дар таҳкими ҳамкориҳои судманд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон назаррас арзёбӣ гардид. Бо ташаббус ва роҳбарии ӯ робитаҳои илмӣ-тадқиқотӣ густариш ёфта, барои баргузории чунин чорабиниҳои сатҳи баланд ва ҷалби олимони ватаниву хориҷӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.
Қайд гардид, ки густариши ҳамгироии илмӣ метавонад ба омодасозии мутахассисони баландихтисос, рушди иқтидори илмӣ ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот дар иқтисоди миллӣ мусоидат намояд. Ин гуна конфронсҳо на танҳо мубодилаи таҷриба ва афкорро таъмин мекунанд, балки заминаи боэътимод барои татбиқи стратегияҳои миллӣ дар самти рушди устувор ва ҳифзи муҳити зист фароҳам меоранд.
Имрӯз, 22 апрел дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо мақсади иҷрои “Барномаи давлатии тайёр кардани кадрҳои сатҳи баланди илмӣ барои солҳои 2021-2030” вохурии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо кормандони бе унвони илмӣ баргузор гардид.
Зимни вохурӣ қайд гардид, ки дар сиёсати илмпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаи тайёр кардани кадрҳои сатҳи баланди илмӣ дар муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва таҳсилоти олӣ диққати махсус равона гардидааст.
Дар ин замина, “Барномаи давлатии тайёр кардани кадрҳои сатҳи баланди илмӣ барои солҳои 2021-2030” аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Дар вохурӣ зикр гардид, ки Барномаи мазкур баҳри баланд бардоштани қобилияти зеҳниву таҳлилии насли нави илмӣ, тайёр кардани кадрҳои сатҳи баланди илмӣ ва ба талаботи бозори хизматрасониҳои илмиву таҳсилотӣ мутобиқ намудани онҳо таҳия карда шудааст.
Таъкид гардид, ки Барнома дар асоси принсипҳо ва талаботе, ки дар Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030 доир ба дурнамои рушди дарозмуҳлати низоми илму маорифи ҷумҳурӣ мустаҳкам шудааст, таҳия гардидааст. Дар он пеш аз ҳама ба принсипҳои тарбияи васеи кадрҳои илмӣ, ки рақобатпазирии иқтисодиёти кишварро таъмин менамояд, ба низоми тайёр намудани кадрҳои илмии рақобатпазир дар бозори меҳнат, бунёди иқтидори инноватсионии рушди илм, ташаккулёбии дониш ва малакаи зарурӣ ҷиҳати рушди устувор мусоидат менамояд, афзалият дода шудааст.
Қайд гардид, ки тайёр кардани кадрҳои сатҳи баланди илмӣ дар самтҳои илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, техникӣ, тиббӣ, кишоварзӣ, гуманитарӣ ва ҷамъиятшиносӣ дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академияҳои соҳавӣ, муассисаҳои илмию таҳқиқотии тобеи вазорату идораҳо, муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешавад.
Бояд гуфт, ки тарбияи олимони ҷавон, инкишофи қобилияти эҷодӣ, ташаккули тафаккури илмию техникӣ, рушди зеҳнӣ ва ҷалб намудани онҳо ба фаъолияти илмию таҳқиқотӣ яке аз самтҳои афзалиятнок дар сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад.
Ҳамзамон зимни вохурӣ ба кормандоне, ки то ҳол рисолаи номзадии худро ҳимоя накардаанд, аз ҷониби масъулин тавсияҳои мушаххас ва роҳнамоӣ ҷиҳати суръат бахшидан ба раванди таҳия ва ҳимояи рисола пешниҳод гардида, таъкид шуд, ки истифодаи самараноки имкониятҳои мавҷуда ва риояи муҳлатҳои муқарраргардида аз омилҳои муҳими ноил шудан ба натиҷаҳои назаррас маҳсуб меёбад.
Қайд гардид, ки дар соли 2026 71 нафар аз ҷониби кормандони илмии муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ рисолаҳои номзадӣ ва докторияшонро ҳимоя менамоянд. Дар робита ба ин нафароне, ки дар ин сол ҳимоя мекунанд аз ҷониби Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дастгирӣ меёбанд.
Имрӯз, 21 апрел дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба муносибати Рӯзи пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон – шаҳри Душанбе Конференсияи илмию амалӣ дар мавзуи “Душанбе – ойинаи миллат соҳибтамаддуни тоҷик” баргузор гардид.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар тӯли даҳсолаҳои охир на танҳо маркази сиёсиву маъмурии кишвар, балки ба як меҳвари муҳими илму маърифат, фарҳанг ва баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди миллӣ ва байналмилалӣ табдил ёфтааст. Рушди босуръати инфрасохтор, таъсиси муассисаҳои илмиву таълимӣ, густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ ва ташкили форуму ҳамоишҳои бонуфуз мақоми шаҳри Душанберо дар арсаи байналмилалӣ ба таври назаррас таҳким бахшидааст.
Қайд гардид, ки дар заминаи сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва бо иқдомҳои наҷиби Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ пойтахт ҳамчун маркази мутамаркази неруи зеҳнӣ ва илмии кишвар рушд намуда, шароити мусоид барои таҳқиқоти илмӣ, инноватсия ва татбиқи дастовардҳои навтарини технологияро фароҳам овардааст. Имрӯз шаҳри Душанбе макони фаъолияти муассисаҳои бонуфузи илмӣ, донишгоҳҳои пешрафта ва марказҳои таҳқиқотии гуногунсоҳа мебошад, ки дар онҳо садҳо олимону муҳаққиқон ба корҳои илмию таҳқиқотӣ машғул мебошанд.
Гуфта шуд, ки яке аз омилҳои асосии табдил ёфтани шаҳри Душанбе ба маркази илму маърифат, рушди низоми таҳсилоти олӣ ва баъдидипломӣ мебошад. Дар ин замина донишгоҳҳо ва пажуҳишгоҳҳои пойтахт бо истифода аз таҷрибаи ҷаҳонӣ ва технологияҳои муосир, мутахассисони баландихтисосро дар соҳаҳои гуногун омода менамоянд. Ин раванд боиси афзоиши неруи инсонӣ ва тақвияти иқтидори илмии кишвар гардидааст. Ҳамзамон, иштироки фаъолонаи донишҷӯён ва олимони ҷавон дар барномаҳои байналмилалӣ ва ҳамкориҳои илмӣ, сатҳи донишу малакаи онҳоро боло бурда, имкониятҳои навро барои рушди минбаъда фароҳам месозад.
Метавон таъкид намуд, ки шаҳри Душанбе ҳамчун маркази рушди илми ватанӣ ва муаррифгари ин илм дар арсаи байналмилалӣ баромад намуда, нақши илму олимон дар муаррифии пойтахтамон ва муаррифии илми тоҷик аз ҷониби ин шаҳр дар арсаи байналмилалӣ дар мисоли Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва муассисаҳои таҳсилоти олии касбии пойтахт пайваста меафзояд.
Зикр гардид, ки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва дигар муассисаҳои илмӣ дар шаҳри Душанбе ҳамчун марказҳои калидии таҳқиқотӣ амал мекунанд. Дар ин муассисаҳо масъалаҳои муҳими иқтисодӣ, иҷтимоӣ, экологӣ ва технологӣ мавриди омӯзиш қарор гирифта, натиҷаҳои онҳо барои пешрафти устувори кишвар истифода мешаванд. Тадқиқотҳои илмӣ дар самтҳои энергетика, геология, технологияҳои иттилоотӣ, тиб ва дигар соҳаҳо нишон медиҳанд, ки Душанбе воқеан ба маркази муҳими истеҳсоли дониш табдил ёфтааст.
Таъкид гардид, ки имрӯзҳо шаҳри Душанбе ҳамчунин ба майдони баргузории чорабиниҳои муҳими байналмилалӣ табдил ёфтааст. Аз ҷумла, форумҳои сатҳи ҷаҳонӣ, конфронсҳои илмӣ ва иқтисодӣ, вохӯриҳои сатҳи олӣ ва дигар ҳамоишҳо, ки дар пойтахт баргузор мегарданд, нуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ тақвият мебахшанд. Ин раванд нишон медиҳад, ки пойтахт дорои имкониятҳои зарурӣ барои қабули меҳмонони сатҳи баланд ва ташкили чорабиниҳои бузург мебошад.
Дар идома як зумра аз олимону муҳаққиқон ва магистрантону докторантон бо маърузаҳо ва порчаҳои шеърӣ доир ба таърих, дастовардҳои муосир ва нақши шаҳри Душанбе дар рушди давлатдории миллӣ ва фарҳанги миллӣ баромад намуданд.
Дар фарҷом як зумра аз кормандон бо Ифтихорномаи Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон қадрдонӣ гардида, ҳамзамон як зумра аз олимони ҷавон барандаи ҷоизаҳои Раиси шаҳри Душанбе гардиданд.
