Имрӯз, 19 феврал дар асоси дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва бо иқдоми Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ҷиҳати ба “шаҳри сабз” табдил додани пойтахт дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон маъракаи ниҳолшинонӣ баргузор гардид.

Дар маъракаи ниҳолшинонӣ президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, намояндагони Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шоҳмансур ва Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Шоҳмансур иштирок намуданд.

Бояд гуфт, ки маъракаи мазкур бо ҳадафи ободу зебо гардонидани муҳити атроф, беҳтар намудани вазъи экологӣ ва тақвияти фарҳанги сабзкорӣ баргузор гардида, саҳми кормандону олимони муассисаро дар татбиқи сиёсати созанда ва рушди устувори пойтахт боз ҳам таҳким мебахшад.

Зимни маъракаи ниҳолшинонӣ масъулин дар назди бинои Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон 16 адад дарахтони навъи магнолия ва дигар дарахтони ҳамешасабз шинониданд, ки ин иқдом ба ободу зебо гардидани муҳити атроф ва беҳтар шудани вазъи экологии пойтахт мусоидат менамояд.

Имрӯз, 19 феврал президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва олимону кормандон аз сохтмони бинои Озмоишгоҳи энергетикаи гидрогенӣ дидан намуданд.

Зимни боздид таъкид гардид, ки бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар доираи татбиқи иқдомҳои вобаста ба эълон гардидани соли 2026 ҳамчун «Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ» дар Академия корҳои ободонию созандагӣ бо маром идома дошта, айни замон сохтмони чандин иншооти илмӣ-таҳқиқотӣ ҷараён дорад.

Гуфта шуд, ки бинои Озмоишгоҳи энергетикаи гидрогенӣ дар масоҳати 384 метри мураббаъ бунёд гардида, аз 4 ошёна иборат мебошад. Иншоот бо тарҳи муосир ва мутобиқ ба талаботи замони муосир пешбинӣ шуда, барои анҷом додани таҳқиқоти илмӣ дар самти энергетикаи гидрогенӣ ва татбиқи технологияҳои навтарин шароити мусоид фароҳам меорад.

Таъкид гардид, ки ба истифода додани чунин озмоишгоҳи замонавӣ барои рушди таҳқиқоти илмӣ, татбиқи ихтирооту навовариҳо ва тақвияти ҳамкориҳои илмӣ дар соҳаи энергетика заминаи мусоид фароҳам хоҳад овард. Пас аз пурра мавриди истифода қарор гирифтани бино дар дохили он 6 озмоишгоҳ бо таҷҳизот ва технологияҳои муосири соҳавӣ муҷаҳҳаз карда мешаванд.

Имрӯз, 17 феврал дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо ибтикори Раёсати тайёр кардани кадрҳои илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баррасии мавзуъҳои диссертатсионии докторантони PhD-и курси 1-уми муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ баргузор гардид.

Бояд гуфт, ки тибқи қарори ҷаласаи Раёсати Академияи миллии илмҳо ва фармоиши президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳайати комиссияи шурои ҳамоҳангсозии баррасӣ ва тасдиқи мавзуъҳои корҳои диссертатсионии муассисаҳои илмӣ тасдиқ шудааст, ки дар Шурои мазкур ҳамасола мавзуъҳои аспирантон, докторантони PhD, докторантони анъанавӣ ва постдокторантон баррасӣ ва тасдиқ мешавад. Бояд ёдовар шуд, ки фаъолияти шурои ҳамоҳангсозии Академияи миллии илмҳо оид ба баррасӣ ва тасдиқи мавзуъҳои корҳои диссертатсионӣ дар асоси низомномаи шурои ҳамоҳангсозии Академияи миллии илмҳо ба роҳ монда шудааст.

Имрӯз мавзуъҳои 48 нафар докторантони PhD аз ҷониби Шурои ҳамоҳангсозӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт, ки ин иқдом дар асоси дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни баромадашон дар мулоқот бо аҳли илм ва маорифи кишвар санаи 30 майи соли 2024, ки таъкид намуданд: бояд барои унвонҷӯён, аспирантон ва докторантони PhD мавзуъҳои мубрам интихоб карда шаванд, ки барои иқтисодиёти кишвар ва ояндаи мамлакат манфиатовар бошанд. Дар ин замина, таъкидҳои пайвастаи Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти мустаҳкам намудани мактаби илмии устоду шогирд мавриди баррасӣ низ қарор дода шуд.

Дар робита ба ин, минбаъд фаъолияти роҳбарони илмӣ тавассути имзои шартномаи сетарафа байни Академияи миллии илмҳо, роҳбари илмӣ ва докторанти PhD назорат карда мешавад, то сари вақт рисолаҳои илмии докторантони PhD ба ҳимоя дар шуроҳои диссертатсионӣ пешниҳод карда шаванд.

Ҳамчунин, дар ҷаласаи имрӯза баррасии мутобиқати мавзуъҳои докторантони PhD ба самти илмии муассисаҳои илмӣ ва ихтисосҳое, ки дар таснифоти давлатӣ, равия ва ихтисосҳои Комиссияи олии атестатсионӣ тасдиқ гардиданд мавриди баррасӣ қарор дода шуд. Вобаста ба ин, ба докторантони PhD барои сари вақт ҳимоя кардани рисолаҳои диссертатсионӣ дастурҳои мушахас дода шуд.

Таҳияи сардори Раёсати тайёр кардани кадрҳои илмӣ, доктори илмҳои филологӣ Қосимзода С.С.

Санаи 16 – феврал маҳфили навбатии “Хирад“ - и Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор гардид. Маҳфили мазкур ба 100-солагии таъсиси милитсияи тоҷик ва фаъолияти пурсамари собиқ Вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон Қурбонов Исмоил бахшида шуда, ҳамзамон дар доираи он рӯнамоии китоби тозанашри доктори илмҳои таърих Қурбонова Ширин таҳти унвони «Ёднома» баргузор гардид.

Бояд гуфт, ки китоби «Ёднома» ба фаъолияти пурсамар ва зиндагиномаи шодравон Қурбонов Исмоил бахшида шуда, дар он хизматҳои арзандаи ӯ ҳамчун роҳбари мақомоти корҳои дохилӣ ва шахсияти барҷастаи давлатӣ бозгӯ шудаанд.

Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт зимни баромади худ иброз доштанд, ки ин маҳфил бо ҳамкории Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар ниҳодҳои давлатӣ ташкил гардида, ба ду санаи муҳимми таърихӣ — 100-солагии таъсиси милитсияи тоҷик ва 90-солагии зодрӯзи генерал-майори хизмати дохилӣ, Вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1980–1986 Исмоил Қурбонов бахшида шудааст.

Қайд гардид, ки ин ду сана на танҳо хотираи гузаштаро зинда медоранд, балки барои насли имрӯза ва оянда мактаби бузурги садоқат ба Ватан, масъулиятшиносӣ ва хизмат ба давлат мебошанд. Ба таъкиди суханрон, шахсияти Қурбонов Исмоил дар таърихи мақомоти корҳои дохилӣ бо кордониву ҷасорат, поквиҷдонӣ ва таваҷҷуҳи хос ба тарбияи кадрҳои миллӣ нақши барҷаста гузоштааст.

Дар идомаи маҳфил китоби “Ёднома. Очерки таърихӣ” (Душанбе, 2025), ки муаллифи он доктори илмҳои таърих Ширин Қурбонова — духтари генерал Қурбонов мебошад, муаррифӣ гардид. Таъкид шуд, ки ин асар на танҳо тарҷумаи ҳоли як шахсияти барҷаста, балки бозтоби як давраи муҳими таърихӣ буда, бо такя ба дастхатҳои бойгонӣ, санадҳои расмӣ ва хотироти ҳамсафону шогирдон таҳия шудааст.

Дар китоб хотироти шахсиятҳои шинохта, аз ҷумла генералҳо Шералӣ Хайруллоев, Абдураҳим Қаҳҳоров, Усмон Ҷумаев, Тағоймурод Маҳмадмуродов, ҳамчунин академикон Улмас Мирсаидов, Абдуҷаббор Раҳмонзода, Юсуфшоҳ Ёқубшоҳ, Муҳиба Ёқубова, Талбак Назаров, Юсуф Нуралиев ва дигар чеҳраҳои маъруф гирдоварӣ гардидаанд. Ин хотирот симои инсонии Қурбонов Исмоилро ҳамчун роҳбари кордон, мураббии сахтгир ва ҳамзамон шахси хоксору мардумӣ бозгӯ менамоянд.

Яке аз паҳлӯҳои барҷастаи фаъолияти ӯ сиёсати кадрӣ арзёбӣ гардид. Қурбонов Исмоил ҳамчун вазир ба ҷалби ҷавонони софдил, серғайрат ва донишманд таваҷҷуҳи хоса зоҳир намуда, барои тарбия ва пешрафти кадрҳои миллӣ шароити мусоид фароҳам овардааст. Маҳз чунин сиёсати дурандешона боис гардид, ки шогирдони ӯ баъдан дар вазифаҳои масъули давлатӣ фаъолият намоянд.

Дар идома академик Абдуҷаббор Раҳмонзода ва пайвандону шогирдони Қурбонов Исмоил ибрози ақида намуда, аз кордониву тарбия намудани кадрҳо, ватандӯстиву меҳанпарастии ин марди накуном ёдовар шуданд.

Имрӯз, 16 феврал масъулини Раёсати тайёр кардани кадрҳои илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо иштирокчиёни озмунҳои ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст”, “Илм фурӯғи маърифат” ва “Шоҳномахонӣ” вохурӣ баргузор намуданд.

Зимни вохурӣ масъулин вобаста ба тартиб ва муҳлати баргузории даври муассисавии озмунҳои мазкур, ки аз моҳи феврал оғоз мегарданд, маълумоти муфассал пешниҳод карданд. Таъкид гардид, ки ҳадафи асосии ин озмунҳо таҳкими фарҳанги китобхонӣ, рушди ҷаҳонбинии илмӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифат ва дарёфти истеъдодҳои ҷавон мебошад.

Ҳамзамон, ба иштирокчиён ҷиҳати омодагии ҷиддӣ, истифодаи самараноки манбаъҳои илмӣ ва риояи талаботи низомнома тавсияҳои мушаххас дода шуданд. Дар фарҷоми вохӯрӣ иштирокчиён изҳори сипос намуда, омодагии худро барои иштироки фаъолона ва сазовор дар даврҳои минбаъда баён доштанд.

Рӯзатон ба хайр бошад, муҳтарам ҷаноби Раис,

Лутфан, табрикоти самимӣ ва таманниёти неки инҷонибро ба муносибати Соли нави суннатии Чин бо тақвими қамарӣ – Иди бостонии Баҳор бипазиред!

Соли Аспи оташбор рамзи нерӯ, тавоноӣ ва ҳаракат ба пеш мебошад.

Аз самими қалб ба Шумо, пеш аз ҳама, сиҳатмандии бардавом, нерӯи устувор ва комёбиҳои навин дар фаъолияти давлатиатон орзумандам.

Ба мардуми дӯсти Чини бузург сулҳу амонӣ ва пешрафти пойдор мехоҳам.

Ҷумҳурии Мардумии Чин то имрӯз дар соҳаҳои гуногуни ҳаёт ба комёбиҳои беназир ноил гардидааст.

Кишвари Шумо ба туфайли иқдому ташаббусҳои глобалии бунёдкорона пешсафи тамоюлҳои калидии замони мо мебошад.

7. Мо аз ин дастовардҳои ҳамсояи наздик ва боэътимоди худ хушҳолем.

Он ҳам боиси фараҳмандист, ки муносибатҳои дуҷонибаи Тоҷикистону Чин дар қолаби шарикии ҳамаҷонибаи стратегӣ ҷараёни баланди рушдро касб кардаанд.

Ҳамзамон бо ин, кишварҳои мо дар чорчӯби сохторҳои байналмилаливу минтақавии бисёрҷониба дар ҳамоҳангии зич ҳамкорӣ доранд.

Саҳми шахсии Шуморо дар пешбурди ин равандҳои созанда мутобиқ ба манфиатҳои аслии мардумонамон баланд қадр мекунам.

Дар ин самт ба ҳамкории сермаҳсули минбаъда бо Шумо умед мебандам.

Бовар дорам, ки дар ҷараёни музокироту тамосҳои сатҳи олии дарпешистодаи соли равон робитаҳои байнидавлатии ду кишварро бо муҳтавои нави амалӣ боз ҳам ғанӣ хоҳем гардонид.

Интизори мулоқотҳои нав бо Шумо, дӯсти гиромӣ, ҳастам.

Бори дигар Иди Баҳор ва Соли нав муборак бошад!

******

Инчунин, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин муҳтарам Си Ҷинпин ба муносибати оғози Соли нави чинӣ – Иди Баҳор барқияи табрикотӣ ирсол карданд.

https://president.tj/event/news/54747

Санаи 12 феврали соли 2026 дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Конференсияи илмӣ-амалӣ таҳти унвони «Нақши илм дар рушди маънавии занон» баргузор гардид. Чорабинии мазкур дар доираи татбиқи иқдомҳои созанда ва ҳадафмандонаи Созмони Милали Муттаҳид ва ЮНЕСКО ҷиҳати баланд бардоштани мақоми занон дар ҷомеа, инчунин бо такя ба сиёсати хирадмандона ва дурбинонаи Пешвои миллат, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти дастгирӣ ва рушди фаъолияти занону духтарон дар ҳамаи соҳаҳо, аз ҷумла илму маориф роҳандозӣ гардид.

Ҳадафи асосии конференсия таҳкими мақоми зан дар ҷомеаи муосир, баррасии саҳми занон дар пешрафти илм, баланд бардоштани сатҳи маънавию зеҳнии онҳо ва мусоидат ба таъмини баробарии гендерӣ дар фазои илмии кишвар маҳсуб меёфт.

Дар конфронс ноибони президенти АМИТ Саломиён М. ва Ибодзода С. зимни суханрониҳо нақши боризи занонро дар рушди илми миллӣ, тарбияи насли ҷавони муҳаққиқон ва таҳкими пояҳои маънавии ҷомеа таъкид намуданд. Қайд гардид, ки имрӯз дар партави сиёсати давлатӣ барои фаъолияти пурсамари занони донишманд тамоми шароити мусоид фароҳам оварда шуда, шумораи занони олим, муҳаққиқ ва роҳбар дар муассисаҳои илмӣ сол ба сол афзоиш меёбад.

Дар фарҷоми чорабинӣ ба хатмкардагони курси омӯзишии «Зан — Сарвар» шаҳодатномаҳо супорида шуд, ки ин иқдом ҳамчун заминаи муҳими омодасозии занони роҳбар ва тақвияти малакаҳои идоракунӣ арзёбӣ шуд.

05 феврали соли равон дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо иштироки роҳбарону намояндагони сохторҳои гуногуни академия ва наздик ба 30 нафар рӯзноманигорони телевизиону радио ва нашрияҳои ҷумҳурию шабакаҳои иҷтимоӣ нишасти матбуотӣ баргузор гардид.

Дар оғоз президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳузури намояндагони васоити ахбори оммаро ба Академия хайрамақдам гуфта, бо сухани муқадимавии хеш ба кори нишаст оғоз бахшид.

Зимни нишаст дар ҳузури намояндагони васоити ахбори омма президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт мухтасар дар бораи корҳои анҷомёфтаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ дар соли 2025 ҳисоботи муфассал пешниҳод намуд.

Таъкид гардид, ки дар соли 2025 олимони АМИТ таҳқиқотро аз рўйи 110 мавзуъ, аз ҷумла 68 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдӣ, 14 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии амалӣ ва 28 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдию амалӣ идома дода, натиҷаҳои назаррас ба даст оварданд.

Гуфта шуд, ки аз рўйи натиҷаҳои илмии бадастомада дар давраи ҳисоботӣ аз ҷониби кормандони муассисаҳои илмии АМИТ беш аз 2600 кори илмӣ ба нашр расонида шуд, аз ҷумла, беш аз 80 монография, беш аз 156 китобу маҷмуаҳои илмӣ, брошюра, тавсиянома, атлас, каталог ва беш аз 2400 мақолаи илмӣ. Аз шумораи умумии мақолаҳои илмӣ беш аз 1800 мақола дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳурӣ (аз ин шумора беш аз аз 1200 мақола дар маҷаллаҳои тақризшавандаи КОА назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон) ва қариб 600 мақолаи илмӣ дар маҷаллаҳои кишварҳои ИДМ ва маҷаллаҳои давлатҳои хориҷи дур (аз ин шумора беш аз 150 мақола – дар SCOPUS ва беш аз 300 - мақола дар РИНС) ба нашр расидаанд. Ҳамчунин дар ин давра аз тарафи кормандони илмии АМИТ беш аз 2000 мақолаи илмию оммавӣ дар рўзномаю маҷаллаҳо ба нашр расонида шуд.

Мавриди зикри хос аст, ки АМИТ дар ин давра дар раддабандии байналмилалӣ байни муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олӣ, аз ҷумла китобхонаи электронӣ (e-library) ва Шохиси россиягии иқтибосоварии илмӣ (яъне РИНЦ) мавқеи худро мустаҳкамтар намуд. Айни замон 603 нафар ходимони илмии АМИТ номи худро дар китобхонаи электронӣ (e-library) ба қайд гирифтаанд. Ҳоло ХИРШ-и олимони АМИТ аз рўйи ҳамаи нашрияҳои e-library - 56, аз рўйи РИНС - 54 ва аз рўйи ҳамаи маводи дар ҷавҳари РИНС нашршуда - 47-ро ташкил медиҳад.

Зикр гардид, ки дар ин давра аз тарафи олимони АМИТ 7 патенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2 патенти Ҷумҳурии Хитой ва 2 патенти АвроОсиё барои ихтироъ, 12 нахустпатенти ҶТ барои ихтироъ (6 адади онҳо нахустпа-тентҳое мебошанд, ки охири моҳи декабри соли 2024 гирифта шуда, ба ҳисоботи соли 2024 ворид нашуда буданд), 3 шаҳодатнома барои ихтироъ, 7 қарори мусбат оид ба додани нахустпатенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ихтироъ, ҳамчунин 3 шаҳодатнома дар бораи бақайдгирии давлатии захираи иттилотӣ ба даст оварда шуданд.

Бо мақсади тақвият ва рушди заминаи илмию таҷрибавии муассисаҳои илмию таҳқиқотии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар соли 2025 бо мусоидати Раёсати Академия корҳои таъмири капиталӣ анҷом дода шуда, ҳамзамон 18 озмоишгоҳ ва марказҳои нави рақамӣ бо таҷҳизоти муосир муҷаҳҳаз гардиданд, ки онҳо дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров (1 адад), Институти химияи ба номи В. И. Никитин (4 адад), Институти биологияи Помир ба номи Х. Юсуфбеков (2 адад), Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакӣ (1 адад), Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология (2 адад), Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ (1 адад), Маркази омӯзиши пиряхҳо (2 адад), Маркази илмии Хуҷанд (2 адад) ва Маркази инноватсионии Тоҷикистону Чин (3 адад) ҷойгир мебошанд.

Ҳамчунин дар ин давра Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамкориҳои байналмилалии худро бо муассисаҳои илмию таҳқиқотии кишварҳои ҷаҳон густариш дода, 10 созишномаҳои тарафайнро ба имзо расонидаанд. Дар ин давра як зумра олимону академикони муассисаҳои илмию таҳқиқотии кишвраҳои ҷаҳон аз Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дидан намуда, бо иштироки онҳо симпозиум ва конференсияҳои муҳими сатҳи байналмилалӣ баргузор гардиданд.