(ARMY DAY)
The 23 of February is celebrated as the Men’s Day in Tajikistan. This Holiday is also known as the Army Day and Defenders of Fatherland Day.
If we were to briefly describe what February 23 means for people in the former Soviet Union, we would say: it’s the men’s equivalent of International Women’s Day. Only, unlike March 8, which has been adopted from the West, February 23 is an entirely Soviet Union invention.
Over many years, the date has repeatedly changed in significance and, in the end, it has evolved into one of the two gender-based holidays (the other one, as you can guess, is International Women’s Day). In the same way as March 8 is associated for a vast majority of people in Tajikistan with flowers, candy and gift vouchers from a cosmetics store rather than the struggle for equality, in the popular imagination, February 23 goes hand in hand with little cute presents like socks and shaving cream.
On this day women congratulate men and present them with gifts. The day is usually a public holiday with all the general population, schools and businesses are closed. This year it falls on a Sunday with some businesses may choose to follow Sunday opening hours.
Army Day
The celebration of the 23 of February is also the celebration of Army Day. Tajikistan army was established on December 18, 1992 the Decision of the Board of the Supreme Council of the Republic of Tajikistan “On the Establishment of the Armed Forces of the Republic of Tajikistan” and the decision on the immediate leadership, centralized management and mobilization of the armed forces of military structures in order to stabilize the political situation as soon as possible and ensure national security and the protection of rights and freedoms of citizens was adopted, the leadership of which was entrusted to the Chairman of the Supreme Council of the Republic of Tajikistan[1].
What Do People Do?
Many people observe February 23 as Men’s Day because military service is obligatory for most men in Tajikistan. Women often give presents and postcards to their masculine relatives, including those who never served in the military. On a workday before or after the holiday, many women also congratulate their male colleagues, and schoolboys may receive small presents from their feminine classmates.
Public Life
Defender of the Fatherland Day is also celebrated throughout the Commonwealth of Independent States. Most schools, banks, and official buildings are closed on this day. Public transport services may vary in cities that hold a parade. In Tajikistan there is a parade of the Armed Forces that sometimes takes place. The
Tajikistan authorities may organize local parades to honor the military and veterans on this day. It is becoming more common for women who serve in the military to be honored on this day, and this challenges the traditionally masculine aspect of the holiday.
Generally, the army day is celebrated in a warm and family atmosphere with many army veterans celebrating the holiday in the restaurants and parks.
Ozod Sadulloev - researcher of the Department of USA and Canada, Institute for the Study of Asian and European Countries, National Academy of Sciences of Tajikistan
References
1.The National Army is one of the most important pillars of the government
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи милли илмҳои Тоҷикистон бо мақсади додани иҷозатнома оид ба пешбурди фаъолияти таълимӣ ва илмӣ ба муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ бо иштироки намояндагони Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон вохӯрии судманд баргузор гардида, фаъолияти таълимии муассисаҳои илмӣ дар самти тайёр кардани кадрҳои илмӣ мавриди муҳокима ва баррасӣ қарор дода шуд.
Таъкид гардид, ки имрӯз дар муассисаҳои илмии Академияи миллии илмҳо омода кардани кадрҳо тавассути зинаи магистратура, докторантураи PhD, аспирантура, унвонҷӯйӣ, докторантураи анъанавӣ ва постдокторантура ба роҳ монда шудааст.
Бо мақсади дар сатҳи зарурӣ ба роҳ мондани кадрҳои илмӣ тавсияҳои судманд дода шуд.
#Симпозиум. "НАМУНАИ АДАБИЁТИ ТОҶИК" - ПАДИДАИ ТАЪРИХӢ, ФАРҲАНГӢ ДАР ТАМАДДУНИ МАРДУМИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Симпозиуми байналмилалии илмӣ таҳти унвони “Намунаи адабиёти тоҷик” – падидаи таърихӣ – фарҳангӣ дар тамаддуни мардумони Осиёи Марказӣ” бахишида ба 100 – соли таълиф ва нашри асари таърихӣ – бадеии поягузори адабиёти навини тоҷик устод Садриддин Айнӣ “Намунаи адабиёти тоҷик” баргузор гардид.
Дар кори симпозиум муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ суханронӣ намуда, таъкид кард, ки асари мазкур ҳамчун як падидаи нодири таърихиву фарҳангӣ дар худ таҷассумгари мероси гаронбаҳои адабии халқи тоҷик буда, дар рушди худшиносии миллӣ ва таҳкими ҳувияти фарҳангӣ нақши муҳим гузоштааст. Қайд гардид, ки «Намунаи адабиёти тоҷик» на танҳо як маҷмӯаи осори адабӣ, балки сарчашмаи муҳими илмӣ барои омӯзиши таърихи адабиёт, забон ва фарҳанги мардумони Осиёи Марказӣ ба ҳисоб меравад. Ин асар дар шароити мураккаби таърихӣ таълиф гардида, барои эҳёи арзишҳои миллӣ ва муаррифии мероси адабии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ заминаи устувор фароҳам овардааст.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки асари «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ ҳамчун як мероси гаронбаҳои миллӣ ва дастоварди бузурги илмиву фарҳангӣ аҳамияти хоса дошта, дар ташаккул ва рушди адабиёти навини тоҷик нақши калидӣ мебозад.
Таъкид гардид, ки ин асар на танҳо осори гузаштагонро гирд овардааст, балки ҳамчун пули пайвандсоз миёни наслҳо хизмат намуда, барои ҳифз ва муаррифии арзишҳои миллӣ саҳми назаррас гузоштааст. Ҳамзамон зикр гардид, ки омӯзиш ва таҳқиқи ҳамаҷонибаи ин асар дар шароити муосир низ аҳамияти хоса дошта, барои тақвияти худшиносии миллӣ ва густариши робитаҳои фарҳангии минтақавӣ заминаи устувор фароҳам меорад.
Дар идома муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлат Сафар, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Абдуҷаббор Раҳмонзода ва дигар олимону муҳаққиқон аз дохил ва хориҷи кишвар суханронӣ намуда, доир ба аҳамияти таърихиву фарҳангӣ ва илмии асари «Намунаи адабиёти тоҷик» маърӯзаҳои пурмуҳтаво ироа карданд.
Зикр гардид, ки ин асар ҳамчун сарчашмаи муҳими омӯзиши таърихи адабиёти тоҷик ва омили таҳкими худшиносии миллӣ, дар рушди фарҳанги маънавии ҷомеа нақши муассир дорад. Ҳамзамон, иштирокчиён ба масъалаҳои таҳқиқи минбаъдаи мероси адабии ниёгон, густариши ҳамкориҳои илмӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии тоҷикон дар сатҳи байналмилалӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуданд.
Дар фарҷом як зумра аз олимон ва муҳаққиқон, ки дар баргузории ин ҳамоиш саҳмгузор буда, бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуданд, бо сертификатҳои махсус қадрдонӣ гардиданд.
Имрӯз, 24 апрел дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино Конференсияи байналмилалии илмӣ – амалӣ таҳти унвони “Пешрафт ва ҳамгироӣ: дастовардҳои илмӣ дар клиника” бахшида ба 35 – солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид, ки дар кори он ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Ибодзода Саидмуқим Тиллохӯҷа иштирок ва суханронӣ намуданд.
ДАСТОВАРДИ НАВБАТИИ ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН ДАР МАҶАЛЛАИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ
Таҳқиқоти илмии олимони Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маҷаллаи бонуфузи байналмилалии Regional Sustainability (нашриёти Elsevier), ки дар пойгоҳҳои маъруфи Scopus ва Web of Science индексатсия шуда, ба гурӯҳи маҷаллаҳои квартали баланд (Q1) шомил буда, дорои нишондиҳандаҳои баланд, аз ҷумла Impact Factor – 4.6 ва CiteScore – 8.2 мебошад, ба нашр расиданд.
Аз ҷумла, мақолаи илмӣ таҳти роҳбарии академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар мавзуи рушди энергияи “сабз” ва нақши он дар коҳиш додани таъсири тағйирёбии иқлим нашр гардид, ки дар он робитаи мутақобилаи рушди манбаъҳои барқароршавандаи энергия бо коҳиши партовҳои газҳои гулхонаӣ, беҳтар гардидани сифати муҳити зист ва таҳкими амнияти энергетикӣ дар кишварҳои Осиёи Марказӣ ба таври илмӣ асоснок карда шудааст.
Мақолаи дигар таҳти роҳбарии академик Ҳикмат Ҳисориев ба масъалаи экосистемаҳои чарогоҳҳои Тоҷикистон бахшида шуда, дар он гуногунии биологӣ, масъалаҳои барқарорсозии экологӣ ва роҳҳои идоракунии устувори захираҳои чарогоҳӣ мавриди таҳлили илмӣ қарор гирифтаанд.
Инчунин, дар самти омӯзиши равандҳои гидроклиматӣ ва криосферӣ, мақолаи номзади илмҳои география Маҷид Гулаёзов дар мавзуи “Тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар Помири Шарқӣ” ба нашр расидааст, ки дар он бо истифода аз маълумоти зонкунии фосилавии Замин динамикаи дарозмуддати кӯлҳои баландкӯҳ ва омилҳои таъсиррасон ба онҳо таҳлил гардидаанд.
Ҳамзамон, олимони тоҷик дар ҳамкорӣ бо шарикони хориҷӣ як қатор таҳқиқоти муҳими илмиро дар самтҳои тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар қаторкӯҳи Помир, таҳлили тағйирёбии дарозмуддати ҳавзаҳои дарёҳои Сурхоб ва Хингов, идоракунии устувори захираҳои обӣ дар шароити тағйирёбии глобалӣ, таҳлили ҳамбастагии Ҳадафҳои рушди устувор (SDGs) дар Тоҷикистон ва арзёбии хатари камбарфӣ ва таъсири он ба ҷараёни об анҷом дода, натиҷаҳои онро дар ҳаммуаллифӣ дар ҳамин маҷалла ба нашр расонидаанд.
Натиҷаҳои бадастомада метавонанд ҳамчун заминаи боэътимоди илмӣ барои таҳияи сиёсати самараноки энергетикӣ ва экологӣ, инчунин мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар кишварҳои Осиёи Марказӣ хизмат намоянд. Чоп шудани чунин мақолаҳо дар маҷаллаи сатҳи баланд нишонаи эътирофи байналмилалии дастовардҳои илмии олимони тоҷик ба ҳисоб меравад.
1. Нозирӣ Хусрав - Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Давлати Кувайт
2. Зубайдзода Зубайдулло - Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Салтанати Умон
3. Ҷунайдулло Ҳамро - муовини Фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ
4. Бобозода Хуршед - муовини якуми раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезӣ
5. Соҳибзода Барно - муовини раиси Кумитаи телевизион ва радио
6. Шарифзода Алӣ - директори Муассисаи давлатии телевизиони Варзиш
7. Каримзода Ҳақназар - директори Муассисаи давлатии Академияи воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон
8. Мирзозода Парвон - директори Муассисаи давлатии Институти давлат ва ҳуқуқи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
9. Маҳмадизода Нозим - директори Муассисаи давлатии Институти фалсафа ва сиёсатшиносии ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
10. Аслонзода Олимшо - муовини сардори Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкорӣ
11. Абдулхолиқзода Лутфия Абдулхолиқ - директори Муассисаи давлатии Китобхонаи миллӣ
12. Ташрифзода Собир Сиҷоат - директори Муассисаи давлатии Варзишгоҳи миллӣ
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судма
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судманд, дар толори маҷлисгоҳи Муассисаи давлатии Маҷмааи фарҳангию таърихии “Қалъаи Хуҷанд” конфронси байналмилалии илмию амалӣ бахшида ба “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” баргузор гардид. Ҳамзамон, чорабинӣ ба дастгирии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар самти ҳифзи пиряхҳо ва захираҳои обӣ равона гардида, таҳти унвони “Захираҳои обӣ ҳамчун омили рақобатпазирии иқтисодии Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” доир шуд.
Дар кори конфронс олимону муҳаққиқон, омӯзгорон, намояндагони муассисаҳои илмӣ ва коршиносони соҳа аз дохил ва хориҷи кишвар иштирок намуда, масъалаҳои муҳими истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, таъсири тағйирёбии иқлим ба пиряхҳо, инчунин роҳҳои баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисод тавассути идоракунии самараноки захираҳои табииро мавриди баррасӣ қарор доданд.
Дар ҷараёни конфронс Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо маърӯзаи пурмуҳтаво баромад намуда, аҳамияти стратегӣ доштани захираҳои обиро барои рушди устувори иқтисоди миллӣ, таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, инчунин зарурати тавсеаи таҳқиқоти илмӣ дар ин самт махсус таъкид намуд.
Ҳамзамон, саҳми директори ДИС ДДТТ, дотсент Ҷалилзода А.А. дар таҳкими ҳамкориҳои судманд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон назаррас арзёбӣ гардид. Бо ташаббус ва роҳбарии ӯ робитаҳои илмӣ-тадқиқотӣ густариш ёфта, барои баргузории чунин чорабиниҳои сатҳи баланд ва ҷалби олимони ватаниву хориҷӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.
Қайд гардид, ки густариши ҳамгироии илмӣ метавонад ба омодасозии мутахассисони баландихтисос, рушди иқтидори илмӣ ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот дар иқтисоди миллӣ мусоидат намояд. Ин гуна конфронсҳо на танҳо мубодилаи таҷриба ва афкорро таъмин мекунанд, балки заминаи боэътимод барои татбиқи стратегияҳои миллӣ дар самти рушди устувор ва ҳифзи муҳити зист фароҳам меоранд.
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судма
Ҳамгироии илмии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шароити муосир ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди илму маориф арзёбӣ мегардад. Дар доираи чунин ҳамкориҳои судманд, дар толори маҷлисгоҳи Муассисаи давлатии Маҷмааи фарҳангию таърихии “Қалъаи Хуҷанд” конфронси байналмилалии илмию амалӣ бахшида ба “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” баргузор гардид. Ҳамзамон, чорабинӣ ба дастгирии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар самти ҳифзи пиряхҳо ва захираҳои обӣ равона гардида, таҳти унвони “Захираҳои обӣ ҳамчун омили рақобатпазирии иқтисодии Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ” доир шуд.
Дар кори конфронс олимону муҳаққиқон, омӯзгорон, намояндагони муассисаҳои илмӣ ва коршиносони соҳа аз дохил ва хориҷи кишвар иштирок намуда, масъалаҳои муҳими истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, таъсири тағйирёбии иқлим ба пиряхҳо, инчунин роҳҳои баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисод тавассути идоракунии самараноки захираҳои табииро мавриди баррасӣ қарор доданд.
Дар ҷараёни конфронс Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо маърӯзаи пурмуҳтаво баромад намуда, аҳамияти стратегӣ доштани захираҳои обиро барои рушди устувори иқтисоди миллӣ, таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар бозори минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, инчунин зарурати тавсеаи таҳқиқоти илмӣ дар ин самт махсус таъкид намуд.
Ҳамзамон, саҳми директори ДИС ДДТТ, дотсент Ҷалилзода А.А. дар таҳкими ҳамкориҳои судманд бо Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон назаррас арзёбӣ гардид. Бо ташаббус ва роҳбарии ӯ робитаҳои илмӣ-тадқиқотӣ густариш ёфта, барои баргузории чунин чорабиниҳои сатҳи баланд ва ҷалби олимони ватаниву хориҷӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.
Қайд гардид, ки густариши ҳамгироии илмӣ метавонад ба омодасозии мутахассисони баландихтисос, рушди иқтидори илмӣ ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот дар иқтисоди миллӣ мусоидат намояд. Ин гуна конфронсҳо на танҳо мубодилаи таҷриба ва афкорро таъмин мекунанд, балки заминаи боэътимод барои татбиқи стратегияҳои миллӣ дар самти рушди устувор ва ҳифзи муҳити зист фароҳам меоранд.
Аз ҷониби кормандони Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е.Н. Павловскийи АМИТ (ходимони калони илмӣ Ҳакимов Ф.Р., Назарова Ш.Д. Хайров Х.С. ва ходими илмӣ Қадамов А.С.) дар даҳаи дуюми моҳи апрели соли ҷорӣ ҷиҳати муайян намудани ҳолати кунунии популятсияи ду намуди ҳашароти зараррасон - гамбуски лалмӣ ва малахи марокашӣ дар ноҳияи Данғара Кӯлоб ва Восеи вилояти Хатлон таҳқиқоти илмӣ гузаронида шуд.
Ҳамзамон кормандони илмии Институт дар кори ситоди ҷумҳуриявии Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба паҳншавии ҳашароти зараррасон дар ноҳияҳои ҷануби мамлакат, ки бо иштироки муовини вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва намояндагони ташкилоту муассисаҳои марбута баргузор гардид, ширкат варзиданд.
Зимни таҳқиқот муайян карда шуд, ки солҳои охир дар даштҳо, талу теппаҳо ва чарогоҳҳои наздикӯҳӣ ба таври васеъ паҳншавии зараррасонҳои кишоварзӣ, аз қабили гамбуски лалмӣ ва малахи марокашӣ ба мушоҳида мерасад.
Дар ҳудуди заминҳои ноҳияҳои Данғара, Кӯлоб ва Восеъ гамбуски лалмӣ бештар дар баландиҳои 684-820 м аз сатҳи баҳр вомехӯрад. Муқаррар карда шуд, ки гамбуск дар зери хок дар чуқурии 3-10 см умр ба сар бурда, аз решаи растаниҳои алафӣ ғизо мегирад ва бештар кирмакҳои синни дуюми инкишоф зарар мерасонанд. Муайян карда шуд, ки дар ин давра ин намуд дар ҳолати кирминагӣ қарор дорад ва давраи ҳаётии зерихокиро аз сар мегузаронад.
Зимни баҳисобгирии шумора, дар ҳар як метри мурабаъ аз 11 то 17 адад кирмаки он дар чуқурии то 10 см ба қайд гирифта шуд. Кирмакҳо дар заминҳои кишоварзии обёришаванда ба қайд гирифта нашуд. Тибқи маълумоти мутахассисони маҳаллӣ, паҳншавии зиёди он дар заминҳои наздикӯҳии деҳаи Пахтакори ҷамоати деҳоти Худоёр Раҷабов, ҷамоати Тугарак, Бобоғозиён ва деҳаи Чордараи ноҳияи Восеъ ба мушоҳида мерасад. Масоҳати заминҳои аз ин намуди ҳашарот зарардида дар ҳудуди ба таҳқиқ фарогирифташуда аз се як њиссаро ташкил медиҳад.
Давраи пурраи инкишофи ин зараррасон вобаста ба макони сукунат 3-5 солро дар бар мегирад. Фардҳои болиғ аз ҳисоби растаниҳои гуногуни алафӣ ва барги растаниҳои дарахтӣ ғизо гирифта, зараррасони ҷиддӣ ба шумор намераванд. Вобаста ба миқдори зиёди боришоти солона ва нашъунамои хуби растаниҳои алафӣ дар талу теппаҳо ва чарогоҳҳо боиси авҷ гирифтани марҳилаи иникшофи кирмакии гамбуски лалмӣ мегардад.
Бояд қайд намуд, ки бинобар тулонӣ будани инкишофи марҳилаи кирмакӣ дар давоми 5-10 сол вобаста ба шароити обу ҳавои солона анбуҳшавии кирмакҳои гамбуски лалмӣ ва ё авҷи зараррасонии ин намуди ҳашарот ба амал меояд.Ҳангоми мушоҳидаҳо маълум карда шуд, ки кирмакҳои ин зараррасон, ки дар чуқурии на он қадар зиёд қарор доранд аз ҷониби душманони табиии онҳо, аз ҷумла майна ва зоғ нобуд карда мешаванд.
Дар охири мавсими тирамоҳ шудгори заминҳои лалмӣ, инчунин дар мавсими баҳор коркарди замин бо истифодаи маҳлули йод (дар 10 литр об 10 – 15 қатра йод) дар мубориза бар зидди кирмакҳои ин зараррасон хеле самаранок мебошад. Истифодаи домҳои барқӣ (шабона) ва ҷамъоварии фардҳои болиғ (гамбуск) тавассути домхалтаҳо дар давраи авҷи парвоз яке аз роҳҳои мубориза бар зидди ин зараррасон ба шумор меравад.
Паҳншавии малахи марокашӣ бошад бештар дар мавзеи Хушдилони ноҳияи Данғара ба қайд гирифта шуд. Муайян карда шуд, ки паҳншавии он дар минтақаҳои алоҳида дар ҳар як метри мураббаъ аз 100 то ба 1453 адад мерасад.
Намояндаи оилаи малахҳо метавонанд дар ҳолати яктогӣ ва якҷоя бо ҳам умр ба сар баранд. Ҳангоми шароити мусоид (ҳавои гарм, намии баланд ва дигар омилҳо), шумораи баъзе намуди малахҳо (бештар галлагӣ) дар дашту биёбонҳо, заминҳои наздикӯҳӣ, кӯҳҳо, ҷангалҳо ва заминҳои кишоварзӣ босуръат зиёд гардида, зичии онҳо дар 1 м2 ба садҳо ва ҳазорҳо адад расида, зараррасонии онҳо бештар ба қайд гирифта мешавад. Вобаста ба давраҳои инкишоф дар ҳар як метри мураббаъ аз бист то ҳазорҳо адад вомехӯранд.
Дар ин ҳолат галаи малахҳо метавонад якчанд гектарро ишғод намоянд ва инчунин дар ҳолати болиғӣ ба шумораи зиёд парвоз намуда, ба зироатҳои кишоварзӣ ва чарогоҳҳо зарари ҷиддӣ расонанд. Як тӯдаи малах қодираст, ки дар як рӯз хуроке, ки то ҳазорон одам истеъмол мекунад, нобуд созад. Дар солҳои авҷи афзоиш талафот аз зараррасонии онҳо то ба даҳҳо миллион долар мерасад. Аз ин рӯ, мубориза бар зидди малах усулҳои саривақтӣ ва муассирро талаб мекунад.
Маҳз паҳншавии малахи марокашӣ, пруси итолиёвӣ ва баъзе намудҳои ғайригаллагӣ бештар дар минтақаҳои ҷанубу ғарбӣ, марказӣ ва шимолии Тоҷикистон ба мушоҳида мерасад.
Бояд қайд намуд, ки бар зидди ин намуди ҳашароти зараррасон, ки солҳои охир шумораи зиёди он ба қайд гирифта мешавад, дар мавзеъҳои гуногун истифодаи заҳрхимикатҳо анҷом дода мешавад.
Инчунин аз соли 2024 то инҷониб дар якчанд ноҳияи ҷумҳурӣ аз ҷумла ноҳияи Хуросон, Турсунзода ва Зафаробод бо истифода аз микромаводи Новакрид, ки таркибаш аз барангезандаи Metarhizium acridum иборат аст муборизаи биологӣ низ ба роҳ монда шудааст.
