«Артиши миллӣ яке аз рукнҳои муҳимтарини давлатдории миллӣ ва сипари боэътимоди Ватанамон мебошад».
Эмомалӣ Раҳмон
Воқеан дар шароити равандҳои мураккаби ҷаҳони муосир, ки бо афзоиши таҳдидҳои амниятӣ ва бесуботии сиёсӣ дар минтақаҳои гуногун тавсиф меёбад, масъалаи ҳифзи суботи ҷомеа ба яке аз самтҳои калидии сиёсати давлатӣ табдил ёфтааст. Дар ин замина Артиши миллӣ ҳамчун рукни асосии амнияти давлатӣ ва кафили истиқлолият нақши муҳим мебозад. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки пас аз ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ роҳи душвори ташаккули давлатдориро тай намудааст, Артиши миллӣ омили муҳими таъмини оромию субот ба ҳисоб меравад.
Артиши миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1993 таъсис ёфта, дар тӯли зиёда аз се даҳсола ба як ниҳоди муташаккил ва устувори давлатӣ табдил ёфтааст. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки маҳз дар солҳои аввали истиқлолият, дар шароити буҳрони сиёсиву иҷтимоӣ, Артиши миллӣ дар барқарорсозии сулҳ ва таъмини суботи ҷомеа саҳми ҳалкунанда гузошт. Имрӯз таҷлили ҳамасолаи 23 феврал — Рӯзи таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳ аз ҷойгоҳи муҳими Артиши миллӣ дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоии кишвар шаҳодат медиҳад.
Айни замон, Артиши миллӣ ҳазорҳо хизматчиёни ҳарбиро муттаҳид намуда, сохтори мукаммали қувваҳои заминӣ, воҳидҳои махсус ва муассисаҳои таълимии ҳарбиро дар бар мегирад. Фаъолияти мунтазами машқҳои ҳарбӣ, омодагии ҷангӣ ва такмили касбият нишон медиҳад, ки иқтидори мудофиавии кишвар пайваста таҳким меёбад. Ин омил ба пешгирии таҳдидҳои эҳтимолии дохиливу хориҷӣ ва ҳифзи суботи ҷомеа мусоидат мекунад.
Саҳми Артиши миллӣ дар таъмини суботи ҷомеа на танҳо дар ҳифзи марзу бум, балки дар нигоҳдории тартиботи конститутсионӣ ва амнияти миллӣ ифода меёбад. Мавҷудияти артиши қавӣ ба ҷомеа эҳсоси амният ва боварӣ мебахшад. Тибқи арзёбиҳои таҳлилӣ, дар кишварҳое, ки низоми амнияти устувор доранд, сатҳи суботи иҷтимоӣ ва рушди иқтисодӣ низ баландтар мебошад. Тоҷикистон низ бо такя ба Артиши миллӣ тавонистааст дар даҳсолаҳои охир оромии сиёсӣ ва ваҳдати миллиро ҳифз намояд, то шаҳрвандонаш дар фазои сулҳу субот умр ба сар баранд.
Илова бар ин, Артиши миллӣ дар тарбияи насли ҷавон нақши назаррас дорад. Ҳамасола ҳазорон ҷавон хизмати ҳарбиро адо намуда, дар ин раванд ба интизом, масъулият ва ватандӯстӣ тарбия меёбанд. Ин раванд ба ташаккули худшиносии миллӣ ва таҳкими пояҳои маънавии ҷомеа мусоидат менамояд. Хизмат дар сафи Артиши миллӣ ҷавононро ба ҳифзи манфиатҳои давлату миллат омода сохта, ҳисси ҳамбастагии иҷтимоиро тақвият мебахшад.
Лозим ба зикр аст, ки Артиши миллӣ дар тӯли беш аз 30 соли фаъолият ҳамчун ниҳоди боэътимоди давлатӣ нақши калидӣ дар ҳифзи суботи ҷомеа бозидааст. Таҳкими иқтидори ҳарбӣ, рушди инфрасохтори мудофиавӣ ва баланд бардоштани сатҳи касбияти хизматчиёни ҳарбӣ заминаи устувори таъмини оромию суботи ҷомеаи Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Дар маҷмуъ, Артиши миллӣ яке аз омилҳои асосии амнияти миллӣ ва рушди устувори давлат мебошад.
Муродов Мирамон Қосимович - ходими илмии
Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ
Интихобот ин яке аз маъракаҳои муҳими сиёсии давлатӣ буда, барои ояндаи дурахшон ва зиндагии шоистаи халқ баргузор карда мешавад. Дар баргузории ин маъракаи муҳими сиёсӣ ҳар як фарди хештаншинос метавонад мувофиқ ба майлу иродаи хеш ба дилхоҳ номзад овоз дода, ҷонибдории хешро муайян намояд.
Имрӯз (03.02.2025) бо мақсади фаҳмонидани ҳуқуқҳои конститутсионии овоздиҳандагон бо иштироки ҳайати аъзоёни Комиссияи маркази Интихобот ва райпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон Салимӣ Носирҷон, Соҳибзода Муҳаммадҷон, Раҳмон Далер Сафарбек, дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон семинар – машварати омӯзишӣ баргузор гардид. Нахуст ба кори семинар - машварат ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Саломиён Муҳаммаддовуд Қаюм ҳусни оғоз бахшида, масъулинро ба ҷамъомадагон шиносонид, ва оид ба ин маъракаи муҳими сиёсии дарпешистода, ки санаи02 – марти соли равон баргузор мегардад, ибрози андеша намуда, масъулини семинар – машваратро бовар кунонд, ки олимону кормандони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар баргузорӣва шафофияти ин маъракаи сиёсӣ фаъолона ширкат варзида, барои ояндаи дурахшони ватани азизамон Тоҷикистони соҳибистиқлол хизмат хоҳем кард.
Дар идома ҳайати аъзоёни Комиссияи маркази Интихобот ва райпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон Салимӣ Носирҷон, Соҳибзода Муҳаммадҷон, Раҳмон Далер, баромад намуда, оид ба талаботҳои Низомномаи баргузории Интихобот маълумотҳои амиқу дақиқ дода, аз иштирокдорони семинар – машварат даъват ба амал оварданд, ки дар баргузории Интихобот фаъолияти самаранок нишон дода, тибқи талаботи Низомномаи баргузории Интихобот амал намуда, ба хатогиҳо роҳ надиҳанд, чун дар баргузории маъракаҳои интихоботҳои қаблӣ аз ҷониби мушоҳидони байналмилалӣ раванди баргузории Интихобот дар ҳавза ва участкаҳои интихоботӣ баҳогузорӣ шуда, ба шафофияти раванди баргузории Интихобот баҳои баланд ҳам медоданд.
Имрӯз мушовири махсуси Сарвазири Ҷопон ҷаноби Акиҳиса Нагашима аз Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон-и Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АМИТ боздид намуданд. Дар ин боздид ҷаноби Акаҳиса Нагашимаро сафари Ҷопон дар Тоҷикистон хонум Кейко Фурута ва дигар меҳмонон ҳамроҳӣ намуданд.
Директори Осорхона Пулотов Абдураҳмон меҳмононро дар саҳни Осорхона пешвоз гирифт ва барои Акиҳиса Нагашима ва ҳайти ҳамроҳашон роҳбаладӣ намуд.
Дар ин фурсат барои мушовири махсуси Сарвазири Ҷопон ва ҳайти ҳамроҳон таърихи куҳани мардуми тоҷик бозгӯ шуда, дар толорҳои намоишӣ давраҳои гуногуни таърихӣ аз аҳди биринҷӣ то давраи давлатдори Сомониён муаррифӣ карда шуд.
Меҳмонон аз ин боздиди худ як таассури хуб ва дониши нав дар мавриди таърихи куҳани тоҷикон бардоштанд.
31 январи соли равон дар толори Раёсати АМИТ бо иштироки президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва як зумра олимону академикони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва устодони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон маҳфили “Хирад” – бо ибтикори Институти математикаи ба номи Абдуҳамид Ҷураеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таҳти унвони “Олим – омӯзгор, соҳибмактаб ва муаррифгари илми тоҷик ” бахшида ба фаъолияти илмии доктори илмҳои физикаю математика, профессор, мудири Шуъбаи муодилаҳои дифференсиалии Институти математика баргузор гардид.
Нахуст ба кори маҳфил президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳусни оғоз бахшида, оид ба фаъолияти пурсамари доктори илмҳои физикаю математика, профессор, мудири Шуъбаи муодилаҳои дифференсиалии Институти математика ибрози андеша намуд.
Дар идома доктори илмҳои физикаю математика, профессор, мудири Шуъбаи муодилаҳои дифференсиалии Институти математика доир ба фаъолияти илмии худ маъруза намуд. Инчунин як зумра олимони соҳа доир ба фаъолияти пурсамари ин олими варзида суханронӣ намуда, заҳмату талошҳои ӯро ҷовидона арзёбӣ намуданд.
КОНФРОНСИ II-ЮМИ ИЛМӢ-АМАЛИИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДАР МАВЗУИ «МАСЪАЛАҲОИ МУБРАМИ РУШДИ БАҲИСОБГИРИИ МУҲОСИБӢ, ТАҲЛИЛ, АУДИТ, АНДОЗБАНДӢ, НАЗОРАТИ ДАВЛАТИИ МОЛИЯВӢ: ТАҲДИДҲОИ МУОСИР ВА САМТҲОИ РУШД»
30-юми январи соли 2025 дар Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон бо ҳамкорӣ бо Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Муассисаи ҷамъиятии муҳосибон ва аудиторҳои касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷаласаи пленарии Конфронси II-юми илмӣ-амалии байналмилалӣ оид ба масъалаҳои мубрами муҳосибот, аудит, таҳлил, андозбандӣ ва назорати молиявии давлатӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ коршиносони пешбар, олимон ва намояндагони соҳибкорӣ аз кишварҳои гуногун иштирок карданд.
Натиҷаҳои асосии конфронс:
Суханрониҳои шодбошӣ:
• Хайрулло Холназар Назарзода, Ректори Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, доктори илмҳои техникӣ, профессор (Ҷумҳурии Тоҷикистон)
• Хушвахтзода Кобилҷон Хушвахт, Президенти Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор (Ҷумҳурии Тоҷикистон)
• Тулаходжаева Миновара Маҳкамовна, Раиси Ассотсиатсияи миллии муҳосибон ва аудиторҳои Ҷумҳурии Ӯзбекистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор (Ҷумҳурии Ӯзбекистон, онлайн)
• Алимбеков Нурлан Оринбосарович, Раиси Шурои директорони Палатаи муҳосибони касбии Ҷумҳурии Қазоқистон (Ҷумҳурии Қазоқистон, онлайн)
Ҷаласаи пленарӣ
Модератор: Машокиров Ҷамшед Неъматуллоевич, муовини ректор оид ба илм ва робитаҳои байналмилалии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент.
Маҷмӯи гузоришҳо:
• Калемуллоев Мунир Воҳидович, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор, мудири кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудити Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Мавзӯъ: "Матрица BCG и возможности её применения при диагностике банкротства" (Ҷумҳурии Тоҷикистон).
• Вахрушина Мария Арамовна, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессори кафедраи таҳлили тиҷоратӣ ва бизнес ва аудит дар Донишгоҳи молиявии назди Ҳукумати Федератсияи Русия. Мавзӯъ: "Интегрированная отчетность и управленческий учет: проблемы взаимосвязи " (Федератсияи Русия, онлайн).
• Давлатзода Дилмурод Ашурбек, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент, кафедраи идоракунӣ ва маркетинг дар Донишгоҳи Русия-Тоҷикистон (Славянӣ). Мавзӯъ: "Организационные положения развития государственного аудита" (Ҷумҳурии Тоҷикистон).
• Мирзоалиев Абдумалик Абдунабиевич, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент, САР, директори иҷроии Муассисаи ҷамъиятии муҳосибон ва аудиторҳои касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Мавзӯъ: "Реформирование бухгалтерского учета и финансовой отчетности в Таджикистане: критический анализ" (Ҷумҳурии Тоҷикистон).
• Кадиров Абдураҳмон Лакимович, доктори илмҳои физика-математикӣ, профессори кафедраи электроникаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Мавзӯъ: "Модели анализа образовательных данных с использованием искусственного интеллекта".
Натиҷаҳо ва тавсияҳо: Дар доираи конфронс масъалаҳои асосии рушд ва таҳдидҳои соҳаҳои муҳосибӣ, аудит ва назорати молиявии давлатӣ баррасӣ гардиданд.
Аз ҷониби иштирокчиён тавсияҳо барои беҳтар кардани фаъолияти ин соҳаҳо, аз ҷумла истифодаи технологияҳои рақамӣ, тақвияти ҳамкориҳои байналмилалӣ ва рушди барномаҳои таълимӣ пешниҳод карда шуданд. Конфронс як майдони муҳими табодули донишҳо байни коршиносон, олимон ва намояндагони иттиҳоди соҳибкорон гардид.
КУРСИ ХОНИШҲОИ СИЁСИИ “САРВАРОНИ СИЁСӢ” ДАР АМИТ БО ИШТИРОКИ РАИСИ КУМИТАИ КОР БО ҶАВОНОН ВА ВАРЗИШИ НАЗДИ ҲУКУМАТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ГУЛАҲМАДЗОДА ЗУЛФИҚОР АҲМАД
Боиси тазаккур аст, ки бо роҳнамоӣ ва ташаббуси президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар доираи фаъолияти Шурои олимони ҷавони АМИТ курси “Сарварони сиёсӣ” ба роҳ монда шудааст.
Вобаста ба ин, дар таърихи 31 – уми январи соли 2025 бо иштироки Раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, мӯҳтарам Гулаҳмадзода Зулфиқор Аҳмад нишасти 13-уми курси хонишҳои сиёсии “Сарварони сиёсӣ” баргузор гардид.
Сухани ифтитоҳиро ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Муҳаммаддовуд Саломиён оғоз бахшида, ҳузури меҳмонро ба ин курс шодбош намуданд.
Зулфиқор Гулаҳмадзода зимни суҳбат қайд намуданд, ки: “Ҷавонон такягоҳи воқеӣ, умед ва ифтихори ҷомеа ва давлати Тоҷикистон ба шумор мераванд. Маҳз ба ҳамин хотир аз оғози солҳои соҳибистиқлолӣ бо дастгирии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати муҳайё намудани шароити мусоиди зисту зиндагонӣ, илмомӯзӣ, ҷисману руҳан солим ба воя расидани ин қишри фаъоли ҷомеа тадбирҳои зарурӣ амалӣ карда мешаванд.
Фаъолияти ҷавонон дар тамоми соҳаҳо, аз ҷумла, дар сафҳои Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар рушди иқтисоди миллӣ имрӯз назаррас буда, онҳо бо ҷонибдорӣ аз сиёсати пешгирифтаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ғояҳои созанда пешниҳод намудаанд ва бо дастгирии роҳбарияти давлат онҳоро дар амал татбиқ намуда истодаанд. Бо мақсади мутобиқ ба талаботи замон ба роҳ мондани таълим ва дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия намудани насли ҷавону наврас дар мамаклат муосиртарин шароиту имконот фароҳам оварда шудааст”.
Тавре, ки иттилоъ дода будем, рӯзҳои 21 - 28 - уми январи соли 2025 сокинони дунё шоҳиди дар як саф қарор гирифтани сайёраҳо хоҳанд шуд.
Дар ин асно кормандони илмии Институти астрофизикаи АМИТ муддати се шаб дар Расадхонаи астрономии Ҳисор ба хонандагони Муассисаҳои таълимии шаҳри Душанбе ҷиҳати мушоҳидаи сайёраҳо, ки дар як саф қарор гирифтаанд, экскурсия гӯзарониданд.
Ҳоло дар шаҳри Венаи Ҷумҳурии Австрия бо ташаббуси Агентии байналмилалии нерӯи атомӣ (АБНА) чорабинӣ вобаста ба масъалаҳои истифодаи усулҳои гидрологияи изотопӣ ҳангоми омӯзиши захираҳои обӣ ҷараён дорад.
Чорабинӣ рӯзи 27 январ оғоз шуда, рӯзи 31 январ ба анҷом мерасад.
Дар чорабинии мазкур н.и.т. Кодиров Анвар Саидкулович, директори Маркази рушди инноватсионии илм ва технологияҳои нави Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (мутахассиси самти гидрологияи изотопӣ) ширкат варзид.
Ҳадафи асосии чорабинии мазкур аз мубодилаи таҷриба ва баррасии истифодаи усулҳои гидрологияи изотопӣ ҳангоми омӯзиши захираҳои обӣ иборат буда, барои рушди минбаъдаи ин усул номгӯи чорабиниҳо коркард гардид.
Қайд кардан ба маврид аст, гидрологияи изотопӣ яке соҳаҳои илм маҳсуб меёбад, ки равандҳои гардиши гидрологиро бо истифода аз изотопҳои устувор ва радиоактивӣ меомӯзад. Ин усулҳои беназири омӯзиши манбаъҳои об, синну сол, гардиш, бухоршавӣ ва таъсири мутақобила бо дигар ҷузъҳои муҳити зистро пешниҳод мекунад.
Рӯзи 28 январи соли 2025 Кодиров А.С. дар мавзӯи “Ensuring water availability in Central Asia amid a changing climate” бо забони англисӣ баромад намуданд.
Маркази минтақавии бехатарӣ, амният ва кафолати ХБРЯ-и АМИТ аз аккредитатсияи байналмилалӣ гузашта, мақоми маркази минтақавиро барои давлатҳои Осиёи Марказӣ расман сазовор шуд
23 январи соли 2025 дар қароргоҳи Агентии байналмилалии нерӯи атомӣ (АБНА), дар шаҳри Венаи Ҷумҳурии Австрия маросими тантанавии супоридани лавҳа ба маркази минтақавии Тоҷикистон барои давлатҳои Осиёи Марказӣ баргузор гардид, ки он сатҳи баланди мутобиқати Маркази минтақавии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядрои (ХБРЯ),-ро ба талаботҳои АБНА инъикос менамояд. Дар асоси ин аккредитатсия, Марказ расман мақоми Маркази минтақавиро барои кишварҳои Осиёи Марказӣ сазовор шуд.
Маълумоти бештар дар телеграми мо: https://t.me/akademia55
