Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз рӯзҳои аввал ба Конститутсия аҳамияти махсус доданд. Таҳти роҳбарии оқилонаи ӯ борҳо ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид гардиданд, ки ба талаботи замон ва рушди демократияи миллӣ ҷавобгӯ мебошанд. Ҳамин тағйиротҳо имкон доданд, ки Тоҷикистон ҳамчун давлате устувор ва боқувват дар арсаи байналмилалӣ эътироф гардад.
Ҳар як давлату миллат барои нигоҳ доштани пояҳои устувори худ ниёз ба қонуни олӣ дорад, ки ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии ҷомеаро ба роҳ мемонад. Барои миллати тоҷик ин санади муҳими таърихӣ — Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад, ки 6 ноябри соли 1994 тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Аз он рӯз инҷониб, ҳар сол 6 ноябр ҳамчун Рӯзи Конститутсия таҷлил мегардад.
Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз рӯйдодҳои муҳимтарин дар таърихи навини давлати миллӣ мебошад. Он дар шароите қабул гардид, ки кишвар баъди ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ ба давраи нави давлатсозӣ ворид мешуд. Конститутсия ҳамчун санади олӣ ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро кафолат дода, сохтори давлатдорӣ, ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва судиро муқаррар намуд.
Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи 6 ноябри соли 1994, бо ибтикори Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамчун як воқеаи тақдирсоз дар таърихи давлатдории навини тоҷикон сабт гардид. Ин санад натиҷаи иродаи умумихалқӣ буда, заминаи ҳуқуқӣ ва сиёсиро барои барқарории сулҳу ваҳдати миллӣ гузошт. Пешвои миллат таъкид намудаанд: «Конститутсия омили бақои давлат, ваҳдати миллат ва кафили ҳаёти осоиштаи мардум аст».
Конститутсия аз даҳ боб иборат буда, ҳар яке пояи муҳими давлатдорӣ ва ҷомеаи шаҳрвандиро муайян мекунад.
Боби якум — асосҳои сохтори конститутсионӣ ва соҳибистиқлолии давлатро муқаррар мекунад.
Боби дуюм — ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро кафолат дода, инсонро арзиши олӣ мешуморад.
Боби сеюм — шаклҳои гуногуни моликиятро эътироф намуда, рушди иқтисоди бозаргонаро таъмин месозад.
Боби чорум — ҳокимияти қонунгузор, яъне Маҷлиси Олӣ-ро ҳамчун мақоми олии намояндагӣ муайян мекунад.
Боби панҷум — нақши Президент-ро ҳамчун сарвари давлат ва рамзи ваҳдати миллӣ муайян менамояд.
Боби шашум — фаъолияти Ҳукумат-ро ҳамчун мақомоти иҷроияи олии давлат танзим мекунад.
Боби ҳафтум — ҳокимияти судиро ҳамчун кафили адолат ва қонунмандӣ муаррифӣ менамояд.
Боби ҳаштум — принсипҳои идоракунии маҳаллиро бо иштироки шаҳрвандон нишон медиҳад.
Боби нӯҳум — тартиби ҳимояи амният ва сохтори низомии давлатро муқаррар менамояд.
Боби даҳум — тартиби ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсия-ро, ки танҳо бо райъпурсии умумихалқӣ имконпазир аст, муайян мекунад.
Конститутсияи Тоҷикистон на танҳо ҳуҷҷати ҳуқуқӣ, балки манифести ваҳдату истиқлол аст. Дар давоми зиёда аз сӣ соли амали он, кишвари мо таҳти роҳбарии оқилонаи Пешвои миллат ба марҳалаи нави рушди устувор ворид гашт.
Имрӯз Конститутсия ҳамчун рамзи адолат, озодӣ ва ҳувияти миллӣ боқӣ монда, барои наслҳои оянда роҳи равшан ба сӯйи пешрафт ва саодатро нишон медиҳад.
Бояд қайд намуд, ки қабули Конститутсия барои Тоҷикистон роҳ ба сӯи пешрафт ва суботи миллӣ кушод. Дар асоси он тамоми соҳаҳои ҳаёти давлат — иқтисод, маориф, фарҳанг, илм ва иҷтимоъ ба танзим даромаданд. Ҳамзамон, Конститутсия барои ташаккули ҷомеаи шаҳрвандӣ ва таҳкими пояҳои ҳуқуқбунёдӣ нақши бузург мебозад.
Қаюмӣ Достон - ходими илмии Институти математикаи ба номи Абдуҳамид Ҷӯраеви АМИТ
Очилов Фарҳод - доктор PhD-и Институти математикаи ба номи Абдуҳамид Ҷӯраеви АМИТ
