Таърихи кӯҳандиёри тоҷикон саршор аз воқеаҳои бузурги сиёсӣ ва иҷтимоӣ аст, ки дар сарнавишти халқи мо нақши тақдирсоз бозидаанд. Ҳамасола дар ҷумҳурии азизамон ҳамоишҳову ҷашнвораҳо дар робита ба эҳёи бузургони гузаштаи халқамон ва пос доштани арзишҳои миллиамон таҷлил карда мешаванд, ки ин нишонаи олии арҷгузорӣ ба гузашта, имрӯза ва ояндаи миллати шарафманди тоҷик дар тули асрҳо мебошад.
Сарнавишти миллати тоҷик дар давоми асрҳо чун дигар қавмҳои ориёинажод бисёр ҳам печ дар печ буда, халқи тоҷик дар мубориза барои озодӣ ва эҳёи давлатдорӣ дар масири таърих ҷоннисориҳои зиёде кардааст.
Ватани ҳамаи тоҷикони дунё Тоҷикистон аст. Аз ин лиҳоз нигоҳдошт ва ҳифзи он вазифаи муқаддас ва қарзи виҷдонии ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ мебошад.
Боиси зикр аст, ки 16-уми ноябри соли 2024 аз гузашти Иҷлосияи XVI – уми Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 32-соли рассо пур мешавад. Мардуми шарифи Тоҷикистон ҳамасола ин саннаи муҳими тақдирсозро дар фазои танинандози сулҳу ваҳдати миллӣ таҷлил менамоянд. Зеро маҳз 32 сол муқаддам бо иштироки вакилони халқ, баҳри ба як низоми муайян овардани авзои сиёсии ҷомеа дар шаҳри бостонии Хуҷанд Иҷлосияи XVI – уми Шурои Олӣ баргузор гардид. Вақте сухан аз Иҷлосияи XVI – уми Шурои Олӣ, даъвати XII меравад, ёдовар мешавем, ки то расидан ба ин айём чӣ мушкилотро аз сар гузаронидем ва ниҳоят ба ҳадаф расидем.
Дар меҳвари Маҷлиси машваратӣ бештар аз ҳама доир ба эътидол овардани вазъи сиёсӣ, қабули конститутсияи нав, барқарор намудани ҳокимияти конститутсионӣ ва интихоби роҳбарияти нави сиёсӣ, ҳалли масъалаи фирориён, ҳолати вазнини иқтисодию иҷтимоии ҷумҳурӣ садо дод ва аз Шурои Олӣ талаб гардид, ки оид ба ин ва дигар масоили мубрам қарорҳои дахлдор ва созанда қабул намояд.
Масъалаи муҳим ва мубрами Иҷлосия интихоби роҳбари нави ҷумҳурӣ маҳсуб меёфт. Ҳамин тавр, баррасии масоили интихоби Раиси нави Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди муҳокима қарор гирифт. Намояндаи халқ Мирзоев А. аз ҳавзаи интихоботии № 47, аз номи намояндагони шаҳри Турсунзода ва ноҳияҳои Ҳисору Шаҳринав сухан намуда, номзадии вакили халқ Эмомалӣ Шарифович Раҳмоновро аз ҳавзаи интихоботии Данғара ба вазифаи Раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Дар натиҷаи овоздиҳии пинҳонӣ аз 197 вакили халқ, ки дар Иҷлосия ширкат меварзиданд, 186 нафар ба тарафдории Эмомалӣ Раҳмонов овоз доданд. Тибқи Қарори Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 19 – уми ноябри соли 1992 Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов ба вазифаи Раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид. Эмомалӣ Раҳмон бо як ҷасорату мардонагӣ савганд ёд намуд, ки дар хидмати мардуми Тоҷикистон қарор хоҳад дошт ва ба Конститутсия, Парчаму Нишони давлатӣ ҳамеша содиқ мемонад, инчунин қайд намуд, ки «Ман кори худро аз сулҳ оғоз хоҳам кард. Ман тарафдори давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёд мебошам. Мо ҳама бояд ёру бародар бошем, то ки вазъиятро ором намоем…»
Маҳз бо туфайли амалӣ гардидани ҳамон қарору қонунҳои Иҷлосия XVI-уми Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯзҳо кишвари азизамон Тоҷикистони биҳиштосо тавонист, дар фазои сулҳу оромӣ, дустӣ, эҳтиром ва эътирофи якдигар рушду равнақ намояд.
Солҳои охир гулгашту хиёбонҳои пойтахти азизамон таҳти сарварии Пешвои муаззами миллат ва ҷидду ҷаҳди бевоситаи Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ ободтару зеботар гашта, маҳбуби дили сокинони пойтахту кишвари азизамон ва меҳмонони шаҳрамон гаштаанд. Бунёди пайкараи аввалин давлатдории тоҷикон Исмоили Сомонӣ, барафрохтани Парчами миллӣ, китобхонаи миллӣ, осорхонаи миллӣ, театр, сохтмони садҳо биноҳои баландошёна давлати моро дар қатори кишварҳои пешрафта қарор додааст. Сокинону меҳмонон бо завқ дар пойтахти мамлакатамон сайру гашт намуда, сайёҳони хориҷӣ шаҳри Душанберо «Шаҳри гулҳо» ном гузоштаанд. Пешрафти иқтисодиёт ва таъмини амнияти шаҳрвандон боис гашт, ки ҳамасола ба Тоҷикистон ҳазорон сайёҳони хориҷӣ ташриф оранд. Тоҷикистон дар қатори даҳгонаи давлатҳои амнтарини ҷаҳон дохил гардид.
Имрӯзҳо бояд ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ аз як гиребон сар бароварда, сиёсати сулҳҷӯёнаю созандаи Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро дар амал татбиқ намуда, насли наврасро дар руҳияи ватандӯстӣ, худогоҳиву худшиносӣ ва арҷгузорӣ ба муқаддасоти миллӣ тарбия намояд.
Достиева Дилафруз - лаборанти калони Шуъбаи Шарқи Миёна ва Наздики Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ
ВОХУРИИ НАМОЯНДАИ ҲУКУМАТИ ҶУМҲУРӢ, ПРЕЗИДЕНТИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲО БО ҶАВОНОНИ ШАҲРИ ПАНҶАКЕНТ
Дар доираи дастуру супоришҳои Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва нақшаи амали татбиқи ҳадафҳои “Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносию худогоҳии миллӣ” эълон шудани соли 2026 намояндаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Президенти Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурӣ, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт зимни сафари корӣ ба шаҳри Панҷакент дар Кохи фарҳанги шаҳр ба номи Олим Бобоев бо намояндагони ҷавонони шаҳр вохурӣ намуд.
Дар ин мулоқот раиси шаҳр Абдухолиқ Холиқзода, директори Пажӯҳишгоҳи фалсафа ва сиёсатшиносии ба номи А. Баҳовиддинови АМИ Нозим Маҳмадизода, директори Пажӯҳишгоҳи омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИ, Рустам Ҳайдарзода, директори Пажӯҳишгоҳи геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи АМИ Носир Сафарализода ва директори осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон дар назди АМИ Абдураҳмон Пӯлодов иштирок доштанд.
Дар вохурӣ Президенти Академияи миллии илмҳо ва ҳайати ҳамроҳонаш таваҷҷӯҳи ҷавононро ба дигаргуниҳои азиме,ки дар даврони истиқлол дар мамлакат бо роҳнамоии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба вуқӯъ пайвастанд, тақвияти раванди ободкорию созандагӣ ба ифтихори ҷашни 35- солагии истиқлоли давлатӣ дар кишвар, аз ҷумла шаҳри Панҷакент, нуктаҳои асосии сиёсати давлатии ҷавонон, хатари гароиш ба хурофот ва ҳизбу ҳаракатҳои иртиҷоъӣ,имкониятҳое, ки барои донишандӯзӣ барои ҷавонон дар кишвар муҳайё шудааст, ҷалб намуданд.
Аз ҷавонон даъват шуд, ки пайравони асили Пешвои миллат будани худро бо мавқеъи фаъоли ҷамъиятӣ, аз бар намудани касбу дониш,дӯст доштани Ватан, ҳимояи манофеи миллӣ ва давлатӣ бо кору амали шоиста собит намоянд.
#Конфронс. ХУТТАЛИ ҚАДИМ ДАР КОНТИНУИТЕТИ ТАЪРИХИЮ ФАРҲАНГИИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ ВА ТАШАККУЛИ ҲУВИЯТИ МИЛЛИИ ХАЛҚИ ТОҶИК
Имрӯз, 7 май дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон Конференсияи ҷумҳуриявии илмии «Хуттали қадим дар континуитети таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ ва ташаккули ҳувияти миллии халқи тоҷик» баргузор гардид. Дар конфронс маҷмуаи илмии «Хуттали Қадим дар континуитети таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ ва ташаккули ҳувияти миллии халқи тоҷик» рӯнамоӣ гардид.
Ба кори конфронс ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон доктори илмҳои филологӣ, профессор Саломиён Муҳаммаддовуд ҳусни оғоз бахшида, иброз дошт, ки таъриху тамаддуни Хуттали Қадим ҳамчун бахши муҳими мероси фарҳангиву маънавии миллати тоҷик дар ташаккули ҳувияти миллӣ, густариши равобити фарҳангӣ ва таҳкими худшиносии таърихии ҷомеа нақши муассир дорад.
Қайд гардид, ки омӯзиши ҳамаҷонибаи осори таърихиву фарҳангии ин минтақа барои муаррифии саҳми тоҷикон дар рушди тамаддуни Осиёи Марказӣ ва ҳифзу гиромидошти арзишҳои миллӣ аҳаммияти вижа касб менамояд.
Зикр карда шуд, ки маҳз дар даврони соҳибистиқлолӣ бо дастгириву таваҷҷуҳи пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаҳои марбут ба ҳифз, таҳқиқ ва муаррифии мероси таърихиву фарҳангии халқи тоҷик дар маркази таваҷҷуҳи сиёсати фарҳангии давлат қарор гирифта, барои рушди илми таърихшиносӣ ва бостоншиносӣ заминаҳои мусоид фароҳам оварда шудаанд.
Таъкид гардид, ки маҷмуа аз муқаддима ва 7 қисми асосӣ иборат буда, як таҳқиқи фарогир ва муназзами илмӣ дар омӯзиши таърих, фарҳанг ва тамаддуни Хуттал ба ҳисоб меравад. Он бо ибтикори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш ва дастгирии Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба табъ расидааст. Мураттиб ва муҳаррири масъули маҷмуа номзади илмҳои таърих Шарифзода Абдувалӣ мебошад.
Дар маҷмуаи мазкур масъалаҳои бостоншиносӣ, антропология, давлатдорӣ, равандҳои сиёсию иқтисодӣ, забон ва катибашиносӣ, фарҳанги моддӣ ва маънавӣ, топонимӣ, санъат ва анъанаҳои мусиқӣ, инчунин сиккашиносӣ ва муомилоти пулӣ инъикос ёфтаанд.
Навгонии асосии маҷмуа аз он иборат аст, ки бори нахуст дар таърихнигории Тоҷикистон, Хуттал дар заминаи мафҳуми континуитет ҳамчун як раванди давомдори таърихӣ ва тамаддунӣ таҳлил шудааст. Ин равиши методологӣ имкон медиҳад, ки равандҳои антропологӣ, институтсионалӣ, фарҳангӣ ва тамаддунӣ дар як низоми ягона ва бо мантиқи дохилии худ фаҳмида шавад.
Сохтори маҷмуа бо такя ба принсипи пайдарҳамии таърихӣ ва ҳамоҳангии мавзӯӣ тарҳрезӣ гардида, мақолаҳо дар асоси мантиқи илмӣ ва тартиби солшуморӣ ҷобаҷо карда шудаанд, ки ин ба дарки таърих ҳамчун раванди муттасил мусоидат менамояд.
Дар умум, натиҷаҳои таҳқиқоти пешниҳодшуда нишон медиҳанд, ки Хуттал ҳамчун яке аз ҳавзаҳои муҳимми таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ дар ташаккули равандҳои тамаддунӣ ва ҳувияти миллии халқи тоҷик нақши барҷаста дорад.
Қобили зикр, ки дар таҳияи маҷмуа, дар қатори олимони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ҳамчунин устодон ва муҳаққиқони як қатор муассисаҳои бонуфузи илмӣ ва таълимии кишвар, аз ҷумла Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ, Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав, Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ, Донишгоҳи давлатии молияву иқтисоди Тоҷикистон, Донишкадаи санъати тасвирӣ ва дизайнери Тоҷикистон, инчунин Муассисаи давлатии «Осорхонаи миллӣ»-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон, Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносии ба номи А. Рӯдакӣ (шаҳри Панҷакент), ҳамчунин намояндагони муассисаҳои илмии Федератсияи Россия ва ҶИА иштирок намудаанд.
Дар идомаи конфронс академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Раҳмонзода Абдуҷаббор ва дигар олимону муҳаққиқон дар маърӯзаҳои хеш доир ба таърихи ташаккул ва рушди Хуттали Қадим, ҷойгоҳи он дар континуитети таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ, нақши мероси таърихиву фарҳангӣ дар таҳкими ҳувияти миллӣ, инчунин масъалаҳои марбут ба омӯзиш, ҳифз ва муаррифии ёдгориҳои бостонии минтақа ибрози назар намуданд. Ҳамзамон таъкид гардид, ки таҳқиқи ҳамаҷонибаи таъриху тамаддуни Хутталон барои эҳёи хотираи таърихӣ, рушди худшиносии миллӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии халқи тоҷик дар арсаи байналмилалӣ аҳаммияти муҳим дорад.
Имрӯз, 6 май дар толори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ бо ибтикори Марказии илмии Хатлони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба 35- солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 40-солагии фаъолияти Боғи ботаникии Кӯлоб ба номи Тилло Бобоев Конференсияи байналмилалӣ таҳти унвони «Нақши муассисаҳои ботаникӣ дар ҳифзи гуногунии биологӣ» баргузор гардид.
Дар кори конфронс президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, намояндаи мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Кӯлоб, муовини ректор оид ба таълими Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ ва олимону муҳаққиқон аз дохил ва хориҷи кишвар иштирок намуданд.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки дар шароити тағйирёбии иқлим ва афзоиши таъсири омилҳои антропогенӣ ҳифз ва истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ, аз ҷумла гуногунии биологӣ, ба яке аз масъалаҳои калидии илми муосир табдил ёфтааст.
Қайд гардид, ки муассисаҳои ботаникӣ ҳамчун марказҳои муҳими илмӣ-назаравӣ ва таҷрибавӣ дар самти омӯзиш, ҳифз, барқарорсозӣ ва ғанисозии олами наботот нақши арзанда доранд.Таъкид гардид, ки Боғҳои ботаникӣ на танҳо ҳамчун пойгоҳи илмӣ, балки ҳамчун марказҳои маърифатӣ ва таълимӣ барои баланд бардоштани сатҳи дониш ва маърифати экологии ҷомеа хизмат менамоянд. Дар ин замина, таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ, татбиқи технологияҳои муосир ва ҷалби мутахассисони ҷавон ба корҳои илмӣ аз самтҳои афзалиятнок маҳсуб меёбанд.
Зикр гардид, ки сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаҳои ҳифзи муҳити зист ва истифодаи устувори захираҳои табиӣ таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, барои рушди илмҳои табиатшиносӣ ва густариши фаъолияти муассисаҳои илмӣ заминаҳои мусоид фароҳам овардааст.
Дар идома узви вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Саидов Абдусаттор ва дигар олимону муҳаққиқон дар суханрониҳои хеш ба масъалаҳои муҳими рушди илмҳои ботаникӣ ва ҳифзи гуногунии биологӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуданд. Зикр гардид, ки омӯзиши амиқи захираҳои флористӣ, муайянсозии навъҳои нодир ва зери хатари нобудшавӣ қарордошта, инчунин таҳияи механизмҳои муассири ҳифзи онҳо аз вазифаҳои аввалиндараҷаи муассисаҳои илмӣ ба ҳисоб меравад.
Ҳамзамон, иштирокчиён таъкид карданд, ки дар шароити ҷаҳонишавӣ ва тағйирёбии босуръати иқлим зарурати таҳкими корҳои таҳқиқотӣ, ҷорӣ намудани усулҳои инноватсионӣ ва истифодаи технологияҳои муосир дар самти ҳифзи муҳити зист беш аз пеш меафзояд. Дар ин замина, густариши ҳамкориҳои илмӣ бо марказҳои бонуфузи байналмилалӣ ва татбиқи барномаҳои муштарак ҷиҳати нигоҳдории экосистемаҳо муҳим арзёбӣ гардид.
«ХУТТАЛИ ҚАДИМ…». Ба муносибати 35–солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон маҷмуаи илмӣ аз чоп баромад
ДУШАНБЕ, 06.05.2026. /АМИТ «Ховар»/. Бахшида ба ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «Хуттали Қадим дар континуитети таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ ва ташаккули ҳувияти миллии халқи тоҷик» маҷмуаи илмӣ ба табъ расид. Дар ин хусус ба АМИТ «Ховар» аз Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон хабар доданд.
Маҷмуа аз муқаддима ва 7 қисми асосӣ иборат мебошад. Он таҳқиқи фарогир ва муназзами илмӣ дар омӯзиши таърих, фарҳанг ва тамаддуни Хуттал ба ҳисоб меравад.
Дар маҷмуа масъалаҳои бостоншиносӣ, антропология, давлатдорӣ, равандҳои сиёсию иқтисодӣ, забон ва катибашиносӣ, фарҳанги моддӣ ва маънавӣ, топонимӣ, санъат ва анъанаҳои мусиқӣ, инчунин сиккашиносӣ ва муомилоти пулӣ инъикос ёфтаанд.
Навгонии асосии маҷмуа аз он иборат аст, ки бори нахуст дар таърихнигории Тоҷикистон Хуттал дар заминаи мафҳуми континуитет ҳамчун раванди давомдори таърихӣ ва тамаддунӣ таҳлил карда шудааст. Ин равиши методологӣ имкон медиҳад, ки равандҳои антропологӣ, институтсионалӣ, фарҳангӣ ва тамаддунӣ дар низоми ягона ва бо мантиқи дохилии худ фаҳмида шаванд.
Натиҷаҳои таҳқиқоти пешниҳодшуда нишон медиҳанд, ки Хуттали Қадим ҳамчун яке аз ҳавзаҳои муҳимми таърихию фарҳангии Осиёи Марказӣ дар ташаккули равандҳои тамаддунӣ ва ҳувияти миллии халқи тоҷик нақши барҷаста дорад.
ДАР ДАВРИ НОҲИЯВИИ ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ “ШОҲНОМАХОНӢ” ЯК ҶОЙИ АВВАЛ ВА ҶОЙИ ИФТИХОРӢ НАСИБИ КОРМАНДОНИ АМИТ ГАРДИД
Имрӯз, 6 майи соли 2026 дар толори Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе бо иштироки муовини раиси ноҳия З.Зуҳурзода, роҳбарони шуъбаву бахшҳои дастгоҳи раис, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ, ҳайати ҳакамон, роҳбарони муассисаҳои таълимӣ, омӯзгорон ва ғолибон Маросими ҳавасмандгардонии ғолибони даври ноҳиявии Озмуни ҷумҳуриявии «Шоҳномахонӣ» бо як шукӯҳи хос баргузор гардид.
Дар даври ноҳиявии озмуни мазкур Сулаймони Аҳтам - корманди Институти забон ва адабиёти ба номи А.Рӯдакии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ғолиби ҷойи аввал ва корманди Шуъбаи кор бо мактабачагони Академияи хурди илмҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ғолиби ҷойи сеюм гардиданд, ки зимни чорабиниӣ бо диплом ва туҳфаҳои хотирмон қадрдонӣ гардиданд.
Аҳли Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ин дастовардҳои бузургро ба ғолибон табрику таҳният хонда, дар даврҳои ниҳоӣ ба давталабон барору комёбиҳо таманно менамоянд.
Имрӯз, 5 май дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Точикистон ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Точикистон, арбоби бузурги давлатию сиёсӣ устод Мирзо Турсунзода, ки ба ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва эълон гардидани соли 2026 "Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ" рост меояд, Конференсияи ҷумхуриявии илмию амалии таҳти унвони «Мирзо Турсунзода шоири миллӣ ва шахсияти ҷаҳонӣ» баргузор гардид.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки шахсияти барҷастаи Мирзо Турсунзода дар таърихи адабиёти тоҷик ва фарҳанги миллӣ ҷойгоҳи хосса дошта, осори гаронмояи ӯ ҳамчун сарчашмаи маънавӣ дар тарбияи наслҳои гуногун нақши муассир мегузорад.
Қайд гардид, ки мероси адабии устод бо фарогирии арзишҳои олии инсонӣ, аз ҷумла сулҳ, дӯстӣ, ҳамбастагӣ ва эҳтиром ба арзишҳои умумибашарӣ, то имрӯз аҳаммияти худро гум накарда, дар шароити муосир низ роҳнамои ҷомеа ба сӯи худшиносиву худогоҳӣ мебошад. Таъкид гардид, ки фаъолияти густурдаи ҷамъиятӣ ва сиёсии устод Мирзо Турсунзода дар таҳкими равобити байналмилалӣ, муаррифии фарҳанги тоҷик дар арсаи ҷаҳон ва таҳкими сулҳу ваҳдат саҳми назаррас гузоштааст. Аз ин лиҳоз, омӯзиш ва тарғиби осори ӯ яке аз вазифаҳои муҳими муҳаққиқону донишмандон ба ҳисоб меравад.
Дар идома муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Бобозода Фаридун Толиб дар суханронии хеш қайд намуд, ки мероси ғании адабӣ ва фаъолияти пурсамари ҷамъиятию сиёсии Мирзо Турсунзода дар ташаккули худшиносии миллӣ, тарбияи маънавии ҷомеа ва таҳкими арзишҳои умумибашарӣ аҳаммияти хосса дорад. Қайд гардид, ки осори устод Турсунзода бо мазмуну муҳтавои баланд, ғояҳои сулҳпарварона ва инсонгароёнааш на танҳо барои мардуми тоҷик, балки барои ҷомеаи ҷаҳонӣ низ арзишманд буда, имрӯз низ ҳамчун омили муҳими таҳкими ваҳдату ҳамдилӣ хизмат мекунад.
Инчунин, раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Низом Қосим, Шоири халқии Тоҷикистон Муҳаммад Ғоиб ва дигар олимону муҳаққиқон дар баромадҳои хеш таъкид намуданд, ки осори пурғановат ва фаъолияти пурсамари Мирзо Турсунзода ҳамчун мактаби бузурги адабӣ ва маънавӣ барои наслҳои имрӯзу оянда хизмат менамояд.
Зикр гардид, ки дар эҷодиёти устод масъалаҳои муҳими иҷтимоӣ, арзишҳои волои инсонӣ, сулҳу дӯстӣ ва ваҳдати халқҳо бо маҳорати баланд инъикос ёфта, аҳаммияти онҳо дар шароити ҷаҳони муосир боз ҳам бештар мегардад. Ҳамчунин қайд карда шуд, ки омӯзиши амиқи мероси адабии Турсунзода ва татбиқи ғояҳои пешқадами ӯ дар ҳаёти ҷомеа метавонад ба таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ ва рушди фарҳанги миллӣ мусоидати назаррас намояд.
Имрӯз, 5 май ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон устод Мирзо Турсунзода, як гурӯҳ олимону муҳаққиқон таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо мақсади арҷгузорӣ ба хизматҳои шоён ва гиромидошти хотираи ин шахсияти бузурги адабиву сиёсӣ аз хона-музейи устод боздид намуданд.
Зимни боздид олимону муҳаққиқон бо шароити зиндагӣ ва фаъолияти эҷодии адиб аз наздик шинос шуда, аз осори гаронбаҳо, дастхатҳо, ашёҳои шахсӣ ва ёдгориҳои таърихии марбут ба ҳаёт ва фаъолияти устод дидан намуданд. Таъкид гардид, ки мероси адабии Мирзо Турсунзода ҳамчун ганҷи бебаҳои миллӣ то имрӯз аҳамияти бузурги маънавӣ дошта, дар тарбияи наслҳои наврасу ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, инсонгароӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ нақши муассир мебозад.
Таъкид гардид, ки осори мондагори устод на танҳо як падидаи муҳими адабӣ, балки мактаби бузурги худшиносӣ, ватандӯстӣ, сулҳхоҳӣ ва инсондӯстӣ барои наслҳои имрӯзу оянда мебошад. Маҳз ҳамин арзишҳо ҷойгоҳи Мирзо Турсунзода-ро дар таърихи фарҳанги миллӣ ҳамчун чеҳраи барҷаста ва беназир устувор гардонидаанд.
Дар идомаи боздид масъалаи нақши мероси адабии устод дар таҳкими худшиносии миллӣ, рушди адабиёти муосири тоҷик ва тарбияи насли ҷавон дар руҳияи эҳтиром ба арзишҳои миллӣ мавриди баррасӣ ва табодули афкор қарор гирифт. Таъкид шуд, ки таҳқиқ ва таблиғи ҳамаҷонибаи осори устод аз вазифаҳои муҳимми муҳаққиқон ва муассисаҳои илмӣ ба шумор рафта, дар ин самт бояд корҳои илмӣ-омӯзишӣ боз ҳам густариш дода шаванд.
Имрӯз, 5 май ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва арбоби бузурги давлатӣ ва сиёсӣ устод Мирзо Турсунзода, як гурӯҳ олимону муҳаққиқон таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҷиҳати пос доштани хотири неки ин шахсияти барҷаста ба оромгоҳи ӯ сафар намуда, гулчанбар гузоштанд.
Дар ҷараёни ин маросим олимону муҳаққиқон бо эҳсоси амиқи эҳтирому қадршиносӣ аз хизматҳои бузурги устод Мирзо Турсунзода дар рушди адабиёти тоҷик, таҳкими худшиносии миллӣ ва пешрафти фарҳангу маънавиёти ҷомеа ёдовар шуда, инчунин аз ашъори ӯ шеърҳо қироат намуданд.
Таъкид гардид, ки осори гаронмоя ва фаъолияти пурсамари ин шахсияти барҷаста то имрӯз барои наслҳои гуногун манбаи илҳом ва ибрат боқӣ монда, дар тарбияи ҳисси ватандӯстӣ, инсонгароӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ нақши муҳим мебозад. Бояд гуфт, ки мероси адабии ӯ бо фарогирии ғояҳои баландмазмуни инсонпарварӣ, сулҳдӯстӣ ва ваҳдати миллӣ, дар шаклгирии ҷаҳонбинии солими ҷомеа ва таҳкими арзишҳои ахлоқӣ саҳми арзанда мегузорад.
Ҳамзамон, зикр шуд, ки устод Мирзо Турсунзода ҳамчун арбоби намоёни давлатӣ ва ҷамъиятӣ дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ, густариши муносибатҳои фарҳангӣ ва муаррифии фарҳанги тоҷик дар арсаи байналмилалӣ саҳми назаррас гузоштааст. Мероси ғании адабӣ ва фаъолияти ҷамъиятии ӯ имрӯз низ мавриди омӯзиш ва таҳқиқи олимону муҳаққиқон қарор дошта, аҳамияти худро гум накардааст.
Гуфта шуд, ки ашъори пурмуҳтавои ӯ саршор аз муҳаббат ба Ватан, эҳтиром ба инсон ва садоқат ба арзишҳои умумибашарист, имрӯз низ барои тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва масъулиятшиносӣ аҳамияти махсус дорад. Ҳамчунин, фаъолияти пурсамари ҷамъиятӣ ва давлатии ӯ ҳамчун намунаи ибрат барои хизмат ба ҷомеа ва давлат ба ҳисоб рафта, ҷавононро ба саҳмгузорӣ дар рушди кишвар ҳидоят менамояд.
