Наврӯз, ки маънояш "рӯзи нав" аст, яке аз қадимтарин ва шӯҳратёрин ҷашнҳои мардуми эронӣ ва Осиёи Марказӣ мебошад. Он ба оғози фасли баҳор ва баробаршавии рӯз ва шаб, ки одатан рӯзи 21-уми март таҷлил мешавад, мувофиқат мекунад. Ин ҷашн рамзи таҷдиди табиат, эҳёи ҳаёт ва оғози сол ба шумор меравад. Наврӯз на танҳо ҷашни табиӣ аст, балки дорои маънои амиқ ва фарогири фарҳангӣ, иҷтимоӣ ва маънавӣ мебошад. Он таҷассумгари арзишҳои мардуми минтақа аст ва дар таърих, ҳунар, адабиёт ва анъанаҳои мардумӣ нақши муҳимеро мебозад.
Наврӯз дорои рамзҳои бисёр ва маъноҳои амиқ мебошад. Яке аз муҳимтарин рамзҳо оғози ҳаёти нав ва эҳёи табиат аст. Маросимҳои Наврӯз, аз қабили тозакори хона, ороиши дастархон бо ҳафт син, омодагии тӯҳфаҳо ва таронаҳои суннатӣ, ҳамаи онҳо рамзи покӣ, фаровонӣ, бахт ва некӣ мебошанд. Ҳафт син, ки иборат аз ҳафт моддаест, ки номи онҳо бо ҳарфи «с» оғоз мешавад, рамзи умед, покӣ, муҳаббат, фаровонӣ ва некӣ мебошад. Ин навъи ороиш ба дастархон маънои эстетикӣ ва маънавӣ медиҳад ва ба мардум ҳидоят мекунад, ки ҳаёти худро бо арзишҳои нек муаррифӣ кунанд.
Дар Тоҷикистон, Қирғизистон, Эрон, Афғонистон ва дигар кишварҳои минтақа, Наврӯз бо шодмонии бузург таҷлил мешавад. Он на танҳо рамзи шодмонии мардум аст, балки василаи муттаҳид кардани ҷомеа ва тақвияти робитаҳои иҷтимоӣ мебошад. Наврӯз ҷавонон ва пиронсолонро ба ҳам меорад ва анъанаҳои миллиро ба наслҳои оянда мегузаронад. Омодагӣ ба ҷашн, аз қабили хариди молу маҳсулоти ҷашнӣ, тозакори хона ва ороиши дастархон, на танҳо ба эҳсоси шодмонӣ мусоидат мекунад, балки ба гардиши иқтисодӣ низ таъсир мерасонад.
Наврӯз барои таҳкими робитаҳои оилавӣ ва ҳамсоягӣ низ муҳим мебошад. Мардум ба ҳамдигар ташриф меоранд, тӯҳфаҳо тақсим мекунанд ва табрикоти самимӣ иброз мекунанд. Ин ҷашн рамзи муҳаббат, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамбастагии иҷтимоӣ мебошад. Он ба хотиррасонӣ ва эҳёи анъанаҳои миллӣ мусоидат мекунад ва ҷомеаро дар рӯҳияи дӯстӣ ва ҳамкории мутақобил нигоҳ медорад.
Наврӯз на танҳо ҷашни табии ва иҷтимоӣ, балки ҷашни маънавӣ низ мебошад. Он ба инсон хотиррасон мекунад, ки ҳаёт бояд бо оромӣ ва сулҳ гузарад ва ки инсон низ бояд худ ва рӯҳияи худро нав созад. Афсонаҳо, шеърҳо, таронаҳо ва ҳунарҳои марбут ба Наврӯз маънои эҳёи ҳаёт, дӯстӣ ва ҳамбастагӣ доранд. Ин маросимҳо на танҳо фазои фарҳангиро пурзӯр мекунанд, балки иртиботи инсон бо табиат ва арзишҳои маънавиро тақвият медиҳанд.
Маросимҳои Наврӯз гуногунанд ва дар ҳар минтақа хусусиятҳои хоси худро доранд. Дар Тоҷикистон ва Эрон омодагӣ ба ҷашн аз чанд ҳафта пеш оғоз мешавад. Хонаҳоро тоза мекунанд, дастархонҳоро бо ҳафт син оро медиҳанд ва бозорҳо пур аз молу маҳсулоти ҷашнӣ мешаванд. Намоишҳои ҳунарӣ, бозиҳои суннатӣ ва раққосу мусиқӣ баргузор мешаванд, ки рамзи муттаҳидии оила ва ҷомеа мебошанд. Дар баъзе маҳалҳо мардум бо ҳам якҷоя маросими суннатии шодмониро иҷро мекунанд ва кӯдаконро бо арзишҳои миллӣ ошно мекунанд.
Бо гузашти вақт, Наврӯз аз ҳудуди кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Эрон гузашта, ба ҷашни байналмилалӣ табдил ёфтааст. Созмони Милали Муттаҳид Наврӯзро ҳамчун «Ҷашни байналмилалии сулҳ ва ҳамбастагӣ» эътироф кардааст. Дар бисёр кишварҳои Аврупо ва Амрико низ диаспораҳо ҷашни Наврӯзро таҷлил мекунанд. Ин раванд нишон медиҳад, ки Наврӯз на танҳо рамзи миллӣ, балки мероси ҷаҳонии фарҳангӣ мебошад, ки метавонад робитаҳои фарҳангӣ ва иҷтимоии байни миллатҳо ва кишварҳоро тақвият диҳад.
Наврӯз инчунин барои таҳкими фарҳанг ва ҳифзи анъанаҳои миллии мардуми минтақа аҳамияти бузург дорад. Анъанаҳои суннатӣ, шеърҳо ва ҳунарҳое, ки ба Наврӯз марбутанд, на танҳо ҳамчун рамзҳои фарҳангӣ нигоҳ дошта мешаванд, балки барои наслҳои оянда ҳам ҳифз ва омӯзонида мешаванд. Ин ҷашн инсонро ба эътиқод ба арзишҳои миллӣ ва эҳтироми табиат ва ҷомеа ҳидоят мекунад.
Хулоса карда гӯем, Наврӯз ҷашни пурмазмунест, ки таҷдиди табиат, эҳёи ҳаёт ва арзишҳои маънавӣ ва иҷтимоиро дарбар мегирад. Он рамзи эҳтироми суннатҳои милли, тақвияти ҳамбастагии оила ва ҷомеа ва таҳкими робитаҳои фарҳангӣ мебошад. Наврӯз на танҳо ҷашни баҳор ва оғози сол аст, балки рамзи эҳё ва устувории арзишҳои фарҳангӣ ва маънавӣ дар ҳаёти инсон мебошад. Таҳқиқи Наврӯз нишон медиҳад, ки ин ҷашн на танҳо мероси миллӣ, балки намунаи ҷаҳонии фарҳанг ва ҳамбастагии инсоният мебошад, ки метавонад дар таълими арзишҳо ва таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ нақши муҳим бозад.
Сафарова Марҷона Исроиловна магистранти Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ

ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО ВАЗИФАДОРАНД, КИ ДАР ИҶРОИ СЕ ҲАДАФИ СТРАТЕГИИ ДАВЛАТ – ТАЪМИНИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ЭНЕРГЕТИКӢ, РАҲОӢ АЗ БУНБАСТИ КОММУНИКАТСИОНӢ ВА ҲИФЗИ АМНИЯТИ ОЗУҚАВОРИИ МАМЛАКАТ НАҚШИ ФАЪОЛОНА ДОШТА БОШАНД.
News
17 январи соли равон дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо ибтикори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳовадинови АМИТ таҳти унвони “Паёми Пешвои миллат – роҳнамо ба фардои дурахшон” бо иштироки олимони соҳа ҳамоиши илмӣ доир гардид.
Ба кори ҳамоиш директори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Маҳмадизода Нозим ҳусни оғоз бахшид. Таъкид гардид, ки Паёми солонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» дастовардҳо, муваффақиятҳо ва мушкилоти соли сипаришуда, вазъи ҳозира, дурнамои рушд ва вазифаҳо барои соли минбаъдаи Ҷумҳурии Тоҷикистонро инъикос менамояд. Ҳамасола Паёмҳои Роҳбари давлат барои фаъолияти ташкилоту муассисаҳои давлатию ғайридавлатӣ, гурӯҳҳои иҷтимоӣ ва умуман, шаҳрвандони Тоҷикистон ҳамчун дастурамал ва роҳнамо хизматменамоянд.
Дар идома академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Маҳмудзода Маҳкам дар суханронии хеш чанд нуқтаҳои муҳими Паёми Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро шарҳу тавзеҳ доданд. Аз ҷумла, академик Маҳмудзода Маҳкам зимни суханронӣ таъкид дошт, ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми имсола ба хотири ҳифзи арзишҳои таърихиву фарҳангии миллати худ ва муаррифии боз ҳам бештари онҳо дар арсаи байналмилалӣ ба вазорату идораҳои мухталиф дастуру супоришҳои мушаххас доданд. Инчунин зимни суханронӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати таҷлили 2550- солагии Эъломияи ҳуқуқи башари Куруши Кабир ба масъулин дастур доданд, ки маводҳои заруриро омода намуда, ба Юнеско пешниҳод намоянд.
Сипас, дигар аз олимону кормандон доир ба нуқтаҳои гуногуни Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар” маърузаҳои хешро ироа доштанд.
17 январ дар бинои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, Раиси Ҳукумати кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз гардид.
Дар кори маҷлис роҳбарият ва аъзои Ҳукумати кишвар, Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва воҳидҳои сохтории он, роҳбарони мақомоти марказии давлатӣ, идораҳои назди Президент ва Ҳукумат, корхонаю муассисаҳои ҷумҳуриявӣ, раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳо, роҳбарони муассисаҳои таҳсилоти олӣ, марказҳои татбиқи лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ, бонкҳои давлатӣ ва саҳомӣ, рӯзномаю маҷаллаҳои расмӣ ва дигар шахсони масъул иштирок доранд.
Дар маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар дар соли 2024 муфассал баррасӣ гардида, вазифаҳои асосӣ барои соли 2025 муайян карда мешаванд.
https://president.tj/event/news/49508
Иттилоъ дар бораи мулоқоти Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ бо Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён
Иттилоъ дар бораи мулоқоти Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ бо Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён
16 январ Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ бо Президенти Ҷумҳури Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён, ки бо сафари давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад, мулоқот намуданд.
Дар оғози суҳбат Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиёнро ба Тоҷикистон самимона хайрамақдам гуфтанд.
Изҳори боварӣ карда шуд, ки сафари нахустини давлатии Президенти кишвари дӯсту бародари Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён ба Тоҷикистон дар рушду тавсеаи муносибатҳои дӯстона ва раванди ҳамкориҳои судманди ду кишвар такони тоза мебахшад.
Дар ҷараёни мулоқот ҷонибҳо дар атрофи маҷмӯи васеи масъалаҳои мубрами ҳамкориҳои Тоҷикистону Эрон, аз ҷумла дар бахшҳои тиҷоратию иқтисодӣ, фарҳангию гуманитарӣ, инчунин дар самти робитаҳои байнипарламентӣ, мубодилаи афкор намуданд.
Ҳамчунин, зимни вохӯрӣ масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳи тарафайни минтақавӣ ва байналмилалӣ баррасӣ карда шуданд.
Имрӯз аз фаъолияти президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт як сол сипарӣ шуд;
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолияти илмӣ ва илмиву ташкилии худро дар соли 2024 тибқи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии ва мулоқот бо аҳли илм ва маорифи кишвар ба роҳ монда, дар ин муддат ба натиҷаҳои муайян ноил гардид;
Вохӯрии судманди олимону зиёиёни ҷумҳурӣ, бахусус олимони АМИТ санаи 30 майи соли 2024 бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо аҳли илм ва маорифи кишвар бо таҳияи нақшаи чорабниҳо;
Дар доираи иҷрои Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба “Соли маърифати ҳуқуқӣ” эълон намудани соли 2024 баргузор намудани чорабниҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва амалӣ, аз ҷумла: баргузории 2 конфронси ҷумҳуриявии илмӣ-амалӣ; таҳияи 6 монография, воситаҳои таълимӣ ва брошюраҳо, 12 хонишҳои сиёсӣ барои олимони ҷавон, 30 семинарҳои илмӣ, 100 мақолаҳои илмӣ ва илмӣ-оммавӣ ва баромадҳои дар телевизиону радио;
Санаи 29 октябри соли 2024 ташрифи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ба АМИТ ва ифтитоҳи бинои нави Маркази минтақавии бехатарӣ, амният ва кафолати химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон;
Ифтитоҳи Маркази 4 ошёнаи дорои 16 озмоишгоҳи инноватсионии илмӣ-таҳқиқотии самтҳои химия, биология ва нодиртарин озмоишгоҳҳои илмии соҳаи иммунологӣ, вирусологӣ, бехатарӣ ва амнияти биологӣ ва криминалистикаи ядроӣ буда, барои омӯзиш ва ташхиси маводи химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ;
Муаррифии 5 лоиҳаи нави сохтмони биноҳои марказҳои илмию таҳқиқотӣ, аз ҷумла, 3 лоиҳа дар асоси ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Мардумии Чин;
- лоиҳаи бинои Институти илмӣ-таҳқиқотии автомобилҳои нави барқӣ;
- лоиҳаи бинои Маркази экспедитсия ва санҷиши сарватҳои маъданӣ;
- лоиҳаи бинои Маркази илмии технологияҳои иттилоотӣ;
-лоиҳаи бинои Маркази байналмилалии омӯзишии муқовимат ба терроризм бо истифода аз силоҳи қатли ом ва маводи химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон;
-лоиҳаи бинои филиали Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар шаҳри Бохтар.
Пешбурди таҳқиқотҳои илмии олимони АМИТ аз рӯйи 110 мавзуъ, аз ҷумла 68 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдӣ, 14 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии амалӣ ва 28 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдию амалӣ;
Соҳиб гардидани ҷойи аввал дар байни 49 муассисаи илмӣ ва таҳсилоти олии касбӣ дар радабандии байналмилалӣ, аз ҷумла китобхонаи электронӣ (e-library) ва Шохиси россиягии иқтибосоварии илмӣ (яъне РИНЦ)-и Федератсияи Россия ва мавқеи худро аз 10 ба 51, маводи дар РИНЦ нашршуда аз 10 ба 49 ва маводи дар ҷавҳари РИНЦ нашршуда аз 5 ба 42 расонидани Академияи миллии илмҳо;
Таҳияи 1974 кори илмӣ, аз ҷумла 70 монография, 125 китобу маҷмуаҳои илмӣ, брошюра, тавсиянома, атлас, каталог, 1779 мақолаҳои илмӣ, аз онҳо 1315 мақола дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳурӣ, беш аз 260 мақолаи илмӣ дар маҷаллаҳои кишварҳои ИДМ ва беш аз 200 мақола дар маҷаллаҳои давлатҳои хориҷи дур (аз ҷумла қариб 50 мақола – дар SCOPUS) аз ҷониби ҳайати илмии АМИТ;
Таҳия 800 мақола дар маводи конференсияҳо ва 1170 мақолаи илмию оммавӣ дар рӯзномаю маҷаллаҳо ва сомонаҳои интернетӣ, аз ҷумла, 990 мақолаҳои оммавӣ, 141 видеоролик ва 150 барнома ва гузоришҳои телевизионӣ нашру пахш аз ҷониби кормандони илмӣ;
Соҳиб гардидани 30 патент, аз ҷумла 7 патент ва 23 нахустпатенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ихтироъ, 6 қарори мусбат оид ба додани нахустпатент барои ихтироъ ва 2 шаҳодатнома аз ҷониби олимон;
Баргузор намудани 160 чорабинии илмӣ, аз ҷумла, 1 симпозиуми байналмилалӣ, 34 конференсияи илмии байналмилалӣ, 29 конференсияи илмии ҷумҳуриявӣ, 64 семинари ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, 18 мизи мудаввар, 4 маҳфили илмӣ, 4 курси омӯзишӣ ва 4 рӯнамои китоб дар соли 2024 аз ҷониби АМИТ;
Тариқи Муассисаи нашриявии “Дониш”-и АМИТ чопи 130 номгӯйи китобу монографияҳои олимон ва маҷаллаҳои илмии АМИТ бо теъдоди 12100 нусха аз ҷониби олимон;
Барои истифодаи амалӣ дар истеҳсолот аз ҷониби олимон пешниҳоди 40 коркардҳои илмӣ ва 7 пешниҳоду тавсияҳои илмӣ оид ба вазъи иқтисодию иҷтимоии ҷумҳурӣ;
Ифтитоҳи Маркази минтақавии бехатарӣ, амният ва кафолати химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии АМИТ бо 16 озмоишгоҳи замонавӣ;
Ифтитоҳи 3 адад озмоишгоҳи нави муҷаҳҳаз бо 60 номгӯйи асбобу таҷҳизоти муосири илмӣ дар Институтҳои физикаю техникаи ба номи С.У.Умаров, ботаника, физиология ва генетикаи растнӣ ва зоология ва паразитологияи ба номи Е.Н.Павловский;
Ба истифода додани 3 адад пойгоҳи нави зилзиласанҷӣ дар Хадамоти геофизикии назди Раёсати АМИТ;
Барои озмоишгоҳи сейсмологӣ дар Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмология насби 32 номгӯй асбобу таҷҳизоти илмии замонавӣ;
Таҳия ва ба имзо расонидани 13 санад оид ба ҳамкориҳои байналмилалӣ аз ҷониби раёсати робитаҳои байналмилалии илми бо ҳамтоёни хориҷӣ;
Ташрифи Дабири кулли Созмони миллали Муттаҳид Антонио Гутериш ба Академияи миллии илмҳо ва дидан намудан аз Осорхонаи бостоншиносии АМИТ;
Бо 17 корпусҳои дипломатӣ ва ташкилотҳои хориҷии муқими Тоҷикистон вохӯрӣ доир намуда, 10 чорабинии сатҳи байналмилалӣ бо иштироки 309 нафар коршиносони хориҷӣ баргузор намудан ва 224 нафар кормандони илмиро ба сафари хизматӣ ба давлатҳои хориҷӣ фиристодан;
Аз тарафи Раёсат баргузор намудани 4 маҷлиси умумӣ, 2 ҷаласаи васеи раёсат, 48 ҷаласаи назоратии назди президенти АМИТ, 12 маҷлиси тантавӣ бахшида ба ҷашнҳои муҳимми умумимиллӣ;
Фаъолияти 2063 нафар кормандон дар АМИТ бо фарогирии 1088 нафар корманди илмӣ, аз ҷумла 159 доктори илм, 306 номзади илм, ки аз он 503 нафар занон, аз ҷумлаи онҳо 28 доктори илм, 106 номзади илм;
Фаъолияти илмии 70 нафар аъзои Академияи миллии илмҳо, аз ҷумла 26 нафар академик, 44 нафар узви вобаста, ҳамчунин, 36 аъзои хориҷӣ ар АМИТ;
Ба кор қабул намудан дар муассисаҳои илмӣ 166 нафар мутахассисони ҷавон, аз ҷумла 70 нафар духтарон. Фаъолияти 130 нафар муҳаққиқони ҷавони то 30 сола, 57 нафар номзадҳои илми то синни 35 сола, ва 4 нафар докторони илми то синни 45 сола дар АМИТ;
Таҳсили 287 нафар магистрантҳо аз рӯйи 53 ихтисос дар АМИТ, азҷумла 149 нафар духтарон;
Ба корҳои илмӣ таҳқиқотӣ ва таҳсил дар зинаи докторантураи PhD аз рӯйи 44 ихтисос ҷалб намудани 221 нафар докторантони PhD ва 11 нафар докторантони анъанавӣ;
Ба таҳқиқотҳои илмӣ ҷалб намудани 345 нафар унвонҷӯён, аз ҷумла 309 нафар дар гурӯҳҳои буҷавӣ ва 36 нафар унвонҷӯён дар гурӯҳҳои шартномавӣ;
Фаъолияти 10 Шурои диссертатсионии КОА-и назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳимояяи 50 рисолаи илмӣ, аз ҷумла 6 рисолаи докторӣ, 9 рисолаи доктори фалсафа PhD ва 35 рисолаи номзадӣ;
Фаъолияти 5 Шурои диссертатсионии назди КОА-и Федератсияи Россия ва ҳимояи 27 рисолаи илмӣ, аз ҷумла 7 рисолаи докторӣ ва 20 рисолаи номзадӣ дар шуроҳои мазкур.
таҳияи Солеҳ Қосимзода
ва Муҳаммад Аминзод
Аз ҷумла ёддошти тафоҳум миёни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон.
Аз рӯйи натиҷаҳои мулоқоти музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Эрон бо иштирок ва дар ҳузури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён 23 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид.
Аз ҷумла ёддошти тафоҳум миёни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон.
Аз рӯйи натиҷаҳои мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Эрон бо иштирок ва дар ҳузури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Масъуд Пизишкиён 23 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид.
Зери Баёнияи муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон сарони ду давлат – муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва муҳтарам Масъуд Пизишкиён имзо гузоштанд.
Дигар санадҳои имзошуда инҳоянд:
— Барномаи ҳамкорӣ миёни Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати умури хориҷии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Барномаи иҷрои ҳамкорӣ миёни Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Созмони банодир ва дарёнавардии Ҷумҳурии Исломии Эрон дар рушди транзити бор тариқи бандари Чобаҳор;
— Ёддошти тафоҳум миёни Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати мероси фарҳангӣ, гардишгарӣ ва саноеи дастии Ҷумҳурии Исломии Эрон оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи ҳунарҳои миллӣ ва муосир;
— Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи Ёддошти тафоҳум миёни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Исломии Эрон оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи саноат ва технологияҳои нав барои давраи солҳои 2025-2027;
— Ёддошти тафоҳум миёни Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум миёни Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Барномаи амалҳои муштарак ба Ёддошти тафоҳуми ҳамкорӣ миёни Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Созмони беҳзистии Ҷумҳурии Исломии Эрон дар заминаҳои иҷтимоӣ ва ҳимоят аз гурӯҳҳои осебпазир;
— Ёддошти тафоҳум миёни Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум миёни Маркази ҷумҳуриявии илмии хуни Тоҷикистон ва Созмони интиқоли хуни Эрон;
— Ёддошти тафоҳум дар заминаи беҳдошти чорво ва байторӣ миёни Кумитаи бехатарии озуқавории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати ҷиҳоди кишоварзии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум миёни Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ноиби Президент оид ба кор бо занон ва оилаи Ҷумҳурии Исломии Эрон оид ба ҳамкорӣ дар самти занон ва оила;
— Ёддошти тафоҳум миёни Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ташкилоти генералии нозиротии Ҷумҳурии Исломии Эрон оид ба ҳамкорӣ дар самти муқовимат ба коррупсия;
— Ёддошти тафоҳуми ҳамкорӣ миёни Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати иртиботот ва фанноварии иттилооти Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкорӣ миёни Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маркази омори Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳуми ҳамкорӣ миёни Агентии стандартизатсия, метрология, сертификатсия ва нозироти савдои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Созмони миллии стандарти Ҷумҳурии Исломии Эрон дар соҳаи стандартизатсия ва метрология;
— Ёддошти тафоҳум дар бораи ҳамкорӣ дар соҳаи технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ байни Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати технологияҳои иттилоотию коммуникатсионии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳуми омӯзишӣ миёни Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маъмурияти гумруки Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум миёни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Пажуҳишгоҳи муҳандисии генетика ва биотехнологияи Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум миёни Саридораи бойгонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Созмони аснод ва Китобхонаи миллии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳуми ҳамкорӣ миёни Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маркази Пажӯҳишии Шурои исломии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкорӣ миёни Муассисаи давлатии Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маркази таҳқиқоти илмии Маҷмаи ҷаҳонии тақриби мазоҳиби исломии Ҷумҳурии Исломии Эрон;
— Ёддошти тафоҳуми ҳамкорӣ миёни Палатаи савдо ва саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ширкати саҳомии Намоишгоҳҳои байналмилалии Ҷумҳурии Исломии Эрон дар соҳаи намоишгоҳӣ.
15 январи соли равон дар ҳошияи баргузории Форум президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо Вазири мероси фарҳангӣ, гардишгарӣ ва саноии дастии Ҷумҳурии Исломии Эрон Саидризо Солеҳ Амирӣ мулоқот анҷом дод.
Зимни мулоқот ҷонибҳо доир ба масъалаҳои таҳлил ва муайян намудани самтҳои афзалиятноки корҳои муштараки илмӣ, мусоидат ба ҳамгироии самараноки илмӣ дар кишварҳои Тоҷикистону Эрон, таҳия ва лоиҳаҳои нав илмӣ, ташкил ва гузаронидани экспедитсияҳои якҷояи илмӣ, мусоидат ба паҳн намудани таҷрибаи истеҳсолот дар соҳаи илм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон бо мақсади баланд бардоштани сифати тайёр намудани кадрҳои илмӣ мубодилаи афкор намуданд.
Инчунин, ҷиҳати муайян намудани самтҳои афзалиятноки рушди таҳқиқоти илмӣ бунёдӣ ва таҳияи тадбирҳо оид ба ҷорӣ намудани натиҷаи онҳо дар самти илми муосир изҳори назар карда шуд.
Дар мулоқот зикр гардид, ки мо дар оянда бояд дар масъалаҳои ба даст овардани созишнома оид ба самтҳои афзалиятноки якҷояи таҳқиқотҳои илмӣ, ҳамоҳангсозии лоиҳаҳои муштараки илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Исломии Эрон, ба даст овардани мавқеи мувофиқ дар бобати ташкил ва гузаронидани таҷрибаи илмӣ табодули афкор намуда, дар ин самт ҳамкориҳои илмиро тақвият бахшем.
15 январи соли равон дар ҳошияи сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон Масъуд Пизишкиён ба Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Форуми олимону пажуҳишгарони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон бо иштироки олимону пажуҳишгарони ду кишвар баргузор гардид.
Дар кори Форум президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳусни оғоз бахшида, ташрифи олимону пажуҳишгарони кишвари ба мо дӯсту ҳамзабонро ба академия хайрамақдам гуфт.
Таъкид гардид, ки солҳои охир густаришу таҳкими робитаҳои дӯстӣ ва ҳамкории гуногунҷанба миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон тақвият ёфтаанд. Маҳз ба роҳ мондани ҳамкориҳои гуногунҷанба бо ин кишвари дӯсту ҳамзабон аз сиёсати дӯстонаи роҳбарони ду кишвар сарчашма мегирад.
Бояд гуфт, ки дар доираи ин ҳамкориҳо олимону пажуҳишҳгарони ду кишвари ҳамзабон пайваста дар якҷоягӣ таҳқиқотҳои илмӣ гузаронида, таъриху фарҳанги бою ғании хешро зинда нигоҳ доштаанд. Ҳамин аст, ки осори пурмуҳтавои олимону бузургони тоҷику форс аз қадим миёни оламиён машҳур гардида, дар миёни ҳаводорони шеъру адаб ҷойгоҳи махсусро касб намудааст.
Лозим ба ёдоварист, ки имрӯз олимону пажуҳишгарони Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Ҷумҳури Тоҷикистон, ки ҳарду ворисони аслии Абуабдуллоҳи Рудакӣ ва Фирдавсии Тусӣ ба ҳам омада, баҳри тақвиат бахшидани корҳои илмӣ – таҳқиқотӣ ва мустаҳкам намудани робитаҳои илмӣ дар форум иштирок намуданд.
Дар идомаи Форум мушовири калони бахши ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Абдуллозода Масрур Аҳмад, Вазири мероси фарҳангӣ, гардишгарӣ ва саноии дастӣ Саидризо Солеҳ Амирӣ ва дигар пажуҳишгарон суханронӣ намуданд.
Ҳадаф аз баргузор намудани Форум таҳкими минбаъдаи ҳамкориҳои бисёрҷониба ва дуҷонибаи байнидавлатӣ дар соҳаи илму фановарӣ, муттаҳид намудани нерӯи илмии олимони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон, инчунин баррасии масъалаҳои ҳамоҳангсозии таҳқиқотӣ илмӣ дар доираи як платформа мебошад.
Инчунин, бо мақсади мустаҳкам намудани равобитҳои илмию таҳқиқотии олимону пажуҳишгарони Тоҷикистон ва Эрон дар Форум масъалаҳои таҳлил ва муайян намудани самтҳои афзалиятноки корҳои муштараки илмӣ, мусоидат ба ҳамгироии самараноки илмӣ дар кишварҳои Тоҷикистону Эрон, таҳия ва лоиҳаҳои нав илмӣ, ташкил ва гузаронидани экспедитсияҳои якҷояи илмӣ, мусоидат ба паҳн намудани таҷрибаи истеҳсолот дар соҳаи илм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон бо мақсади баланд бардоштани сифати тайёр намудани кадрҳои илмӣ, муайян намудани самтҳои афзалиятноки ушди таҳқиқоти илмӣ бунёдӣ ва таҳияи тадбирҳо оид ба ҷорӣ намудани натиҷаи онҳо дар самти илми муосир мавриди таҳлилу баррасӣ қарор дода шуданд.
Қайд гардид, ки мо дар оянда бояд дар масъалаҳои ба даст овардани созишнома оид ба самтҳои афзалиятноки якҷояи таҳқиқотҳои илмӣ, ҳамоҳангсозии лоиҳаҳои муштараки илмии Академияи илмҳои Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Исломии Эрон, ба даст овардани мавқеи мувофиқ дар бобати ташкил ва гузаронидани таҷрибаи илмӣ табодули афкор намуда, дар ин самт ҳамкориҳои илмиро тақвият бахшем.
Дар идома олимону пажуҳишгарони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон маърӯза намуда, оид ба дурнамо ва рушди ҳамкориҳои илмию таҳқиқотии ҷонибҳо суханронӣ намуданд.