Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон пас аз бадаст овардани Истиқлолият дар баробари дигар соҳаҳои хоҷагии халқ, ба соҳаи рушди илми тоҷик диққати аввалиндараҷа медод ва медиҳад. Ба хотири дуруст ба роҳ мондани мақому мазалати илм ва пажуҳиш ва робитаи устувор бо дигар марказҳои илмии кишварҳои хориҷи дуру наздик соли 2020 Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (АМИТ) табдил дода шуд.
Дар робита ба ин бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2011 дар сохтори АМИТ Маркази рушди инноватсионии илм ва технологияҳои нав (минбаъд “Марказ”) таъсис дода шуд. Марказ аз чор шуъбаҳо иборат буда, ба таҳқиқотҳои фундаменталӣ ва амалии илмҳо пажуҳиш бурда истодааст. Яке аз соҳаҳои хеле судманди фаъолияти кормандони Марказ азхудкунии захираҳои барқароршавандаи энергия ба шумор рафта, он имконият медиҳад, ки захираю имкониятҳои соҳаҳои мухталифи ҳаёти иқтисодӣ, сиёсӣ, илмӣ-техникӣ, фарҳангӣ-ахлоқӣ дарёфт карда шуда, ба фоидаи умум сафарбар намоянд.
Албатта натиҷаи ҳамин буд, ки дар давоми 10 соли охир аз ҷониби олимони Марказ 581 кори илмӣ, аз ҷумла 29 адад китоб, моногорафия, маҷмуаи илмӣ, брошура ва тавсияҳо, 552 мақолаҳои илмӣ ва оммавӣ, аз ин 350 мақолаҳои илмӣ дар маҷалаҳои ҷумҳурявӣ, зиёда аз 105 мақола дар маҷалаҳои кишварҳои ИДМ ва 87 мақолаҳои илмӣ дар давлатҳои хориҷи дур ба табъ расидааст. Инчунин олимони Марказ 16 адад нахустпатенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба даст оварданд. Аз ҷумла дар як соли охир олимони Марказ н.и.т. Кодиров А.С. - 2 адад, д.и.и., профессор Азизов Р.О. – 2 адад нахустпатент гирифтанд.
Маҳз тавассути дасгирии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт марказ дар тайёр кардани кадрҳои илмӣ низ саҳми босазо дорад, инкишофи илмро махсусан бе ҷалби ҷавонон ба корҳои илмӣ – таҳқиқотӣ тассаввур кардан мумкин нест.
Дар соли сипаришуда таҳти роҳбарии д.и.ф-м., профессор, академик Илолов М. -1 нафар, д.и.т., профессор Азизов Р.О. - 2 нафар, н.и.т. Қодиров А.С. - 2 нафар,н.и.и Расулов С. -1 нафар, н.и.и. Фаҳтуллоев Ф. -1 нафар, унвонҷуён натиҷаҳои илмии хешро дар шакли рисола ҷамъбаст намуда, дифоъ намуданд. Инчунин бояд қайд намуд, ки олимони Марказ дар тайёр намудани боз 5 нафар доктор PhD барои дифоъ тайёрӣ дида истодаанд.
Масъалаи дигаре, ки боиси рушди илм мегардад ин ҳамкориҳои судманди илмии Марказ ба дигар кишварҳо, аз ҷумла ба Ҷумҳурии Мардумии Чин, Ҷапон, Узбекистон, Россия ва дигар кишварҳо мебошад. Ҳоло дар кишвари Ҷопон 4 нафар ва дар ҶМЧ 1 нафар дар зинаи магистратура ва докторантураи PhD ба таҳсил машғул мебошанд, ки баъди ҳимояи бомувафаққият баргашта дар Марказ фаъолияти худро давом хоҳанд дод.
Инчунин олимони Марказ таввасути симою садои ҷумҳурӣ барои таблиғоти дастовардҳои илмии Марказ мунтазам мусоҳибаҳо анҷом медиҳанд.
Саидаҳмад Зубайдов, Рустам Азизов, Кормандони МИРИ ва ТН

ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО ВАЗИФАДОРАНД, КИ ДАР ИҶРОИ СЕ ҲАДАФИ СТРАТЕГИИ ДАВЛАТ – ТАЪМИНИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ЭНЕРГЕТИКӢ, РАҲОӢ АЗ БУНБАСТИ КОММУНИКАТСИОНӢ ВА ҲИФЗИ АМНИЯТИ ОЗУҚАВОРИИ МАМЛАКАТ НАҚШИ ФАЪОЛОНА ДОШТА БОШАНД.
News
16 декабри соли равон таҳти Раёсати президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҷаласаи назоратӣ баргузор гардид. Дар ҷаласа як қатор масъалаҳои мубраму саривақтӣ дар соҳаи илм баррасӣ гардиданд.
Бо мақсади дар сатҳи заруррӣ ба роҳ мондани фаъоляти корӣ дар муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ як қатор масъалаҳо дар маҷлиси назоратӣ баҳри тараққиёту пешрафти соҳаи илми кишвар баррасӣ гардида, инчунин масъулин вазифадор гардиданд, ки дастру супоришҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро саривақтӣ иҷро намоянд. Ҳамзамон таъкид гардид, ки тибқи дастур ва супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон омӯзиши забонҳои хориҷӣ дар байни олимону кормандон хуб ба роҳ монда шавад.
Ҳамзамон дар ҷаласа доир ба фарҳанги миллӣ ва урфу одатҳои тамаддуни халқи тоҷик, сару либоси миллӣ, дурӣ ҷустан аз фарҳангу урфу одатҳои бегона, таблиғу ташвиқи сару либоси миллӣ, ба роҳ мондани корҳои фаҳмондадиҳӣ миёни мардум масъалаҳое буданд, ки зимни ҷаласа баррасӣ гардиданд.
Дар идомаи ҷаласа ноибони президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолияти яксолаи шуъбаҳоро натиҷагирӣ намуда, ҳисоботи муфассали хешро пешниҳод намуданд. Дар маҷмуъ зикр гардид, ки натиҷаҳои илмии муассисаҳои илмӣ – таҳқиқотӣ дар соли 2024 нисбат ба солҳои гузашта бартарият дорад.
Ҳамзамон дар самти иҷрои дастуру супоришҳои Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” барои солҳои 2020-2040 президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дастурҳои мушаххас дода, таъкид намуданд, ки дар ин самт мо бояд корҳои муҳимро ба сомон расонида, дар омода намудани кадрҳои баландихтисос дар риштаҳои магистратура, аспирантура ва докторантураи PhD тадбирҳои саривақтӣ андешем.
Ҷомеаи ҷаҳонӣ хуб дарк мекунад, ки коҳиш ва харобшавии минбаъдаи манбаъҳои обҳои ошомиданӣ дар сайёра метавонад аҳли башарро ба фалокатҳои зиёди ҷонӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ дучор намояд.
Ҷомеаи ҷаҳонӣ хуб дарк мекунад, ки коҳиш ва харобшавии минбаъдаи манбаъҳои обҳои ошомиданӣ дар сайёра метавонад аҳли башарро ба фалокатҳои зиёди ҷонӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ дучор намояд.
Аз ин лиҳоз, ба ҷомеаи ҷаҳонӣ лозим меояд, ки барои ҳалли ин масоили глобалӣ ҳарчи зудтар чораҳои зарурии муштаракро таҳия ва татбиқ намояд.
Мо хушҳол аз онем, ки ташаббуси мо бо дарки масъулият аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ пуштибонии ҳаматарафа ёфт.
Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон
Ғамхорӣ нисбат ба ятимону бепарасторон ва фарзандони оилаҳои камбизоат дар сиёсати иҷтимоии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгоҳи махсус дошта, барои беҳтар намудани шароити таҳсил ва зиндагии онҳо пайваста тадбирҳои зарурӣ ва самарабахш андешида мешаванд.
Ғамхорӣ нисбат ба ятимону бепарасторон ва фарзандони оилаҳои камбизоат дар сиёсати иҷтимоии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгоҳи махсус дошта, барои беҳтар намудани шароити таҳсил ва зиндагии онҳо пайваста тадбирҳои зарурӣ ва самарабахш андешида мешаванд.
Эмомалӣ Раҳмон - Emomali Rahmon
Дастгирии ятимону бепарасторон, маъюбону ниёзмандон, оростани дастархони идонаву супоридани туҳфаҳои гуногун ба онҳо дар арафаи ҳар иду айём аз иқдомҳои ҳамешагии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад. Чуноне Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз медоранд: "Ғамхорӣ дар ҳаққи ятимон ва дароз кардани дасти хайру сахо ба онҳо вазифаи ҳар як фарди бонангу номус ва шахсони саховатпеша мебошад".
Имрӯз (14.12.2024) тибқи дастуру супоришҳои президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо ибтикори Иттифоқи касабаи Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи АМИТ, ҷиҳати дар амал татбиқ намудани дастуру ҳидоятҳои Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба дастгирии ятимону бепарасторон барои аёдат ба Мактаб-интернати - и ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ рафтанд.
Дар ин муассиса, кӯдакони ятими кул ва нимятимон, инчунин фарзандон аз оилаҳои ниёзманд ба таълиму тарбия фаро гирифта шудаанд.
Омӯзгорону мураббияҳои хонаи бачагони Мактаб-интернати бо дарки ин ҳақиқат пайваста талош доранд, ки рисолати худро бо масъулияти баланд иҷро намуда, дар таълиму тарбияи кӯдакон ва шукуфоии ҷомеа саҳми босазо гузоранд.
Ҳар яки мо бояд ҳамчун пайравони асили Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бошему амалҳои хайрхоҳона ва инсондӯстонаи Пешвои муаззами миллатро сармашқи кори худ қарор диҳем.
Боиси тазаккур аст, ки бо роҳнамоӣ ва ташаббуси президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон узви вобастаи АМИТ, муҳтарам Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар доираи фаъолияти Шурои олимони ҷавони АМИТ курси “Сарварони сиёсӣ” ба роҳ монда шудааст.
Вобаста ба ин, санаи 13 декабри соли 2024 зимни нишасти панҷумини ин иқдом дар толори Шурои олимони Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ бо иштироки муовини Раиси шаҳри Душанбе муҳтарама Одилзода Дилбар дар мавзуи “ Душанбе- қалби Тоҷикистон ва шаҳри сулҳу дӯстӣ” хониши сиёсӣ баргузор гардид.
Дар раванди ҷамъомад, инчунин муовини президенти АМИТ Собирзода Нуралӣ, директори Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ профессор Ҳайдарзода Рустам Ҷӯра ва Раиси Шурои олимони ҷавони АМИТ, н.и.ф., Зиёев Субҳиддин оид ба нақши шаҳри Душанбе дар баланд бардоштани ҳисси ватандӯстӣ ва ҳувияти баланди миллӣ,одобу фарҳанги шаҳрдорӣ сухан гуфтанд.
ҶАЛАСАИ КОРӢ ДОИР БА ГУЗАРОНИДАНИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲО АЗ АККРЕДИТАТСИЯИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ
13 октябри соли равон таҳти Раёсати президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҷиҳати омодагиҳо барои аз аккредитатсияи байналимлалӣ гузаронидани Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷаласаи корӣ баргузор гардид.
Дар ҷаласа роҳбарияти академия ҷиҳати дар сатҳи баланд қабули меҳмонон ва омодагиҳо барои аз аккредитатсияи байналмилалӣ гузаронидани Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба ноибону, директорони муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ дастуру супоришҳои мушаххас доданд.
Зикр гардид, ки воқеан ҳам дар шароити имрӯз рушди илму техника ва табодули таҷриба миёни олимону муҳаққиқон натанҳо дар дохил балки дар сатҳи ҷаҳонӣ сурат мегирад, ки ин боиси пешрафт ва муваффақ гардидани худи олимон дар соҳаи илму фановарӣ аст.
Имрӯз равобиту ҳамкориҳои илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо муассисаҳои илмию таҳқиқотии кишварҳои хориҷ дар ҳоли рушду пешрафт аст. Вобаста ба ин роҳбарияти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон тасмим дорад, ки бо истифода аз мавҷудияти фароҳам овардани заминаи моддиву техникии муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ Академияи миллии илмҳои Тоҷикистонро аз аккредитатсияи байналмилалӣ гузаронад.
Дар ин замина мутахассисон барои санҷиш ҷиҳати аз аккредитатсияи байналмилалӣ гузаронидани Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон санаи 18-19 декабр дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор хоҳанд дошт.
13 декбари соли равон президенти Академяи миллии илмҳои Тоҷикистон узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо муҳаққиқони ҷавоне, ки дар курсҳои хориҷӣ ҷиҳати пешбурди корҳои илмӣ таҳқиқотӣ ба таҷрибаомӯзӣ ҷалб гардида буданд вохурӣ намуд.
Зимни вохурӣ қайд гардид, ки ба омӯзиш фаро гарифтани ҷавонону муҳаққиқон аз ҷумлаи ҳадафҳои олии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон алалхусус Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад. Бояд гуфт, ки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар ҷумҳурӣ ягона ниҳодест, ки сиёсати илмии кишварро пеш мебарад. Дар робита ба ин олимону муҳаққиқонро зарур аст, ки дар ин самт корҳои илмию таҳқиқотиро ҷоннок намуда, кӯшиш намоянд, то ба дастовардҳои бузурги илмӣ ноил гарданд.
Таъкид гардид, ки солҳои охир бо сиёсати хирадмандонаи Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон равобиту муносибатҳои дӯстона бо кишварҳои хориҷ барқарор гардиданд, ки дар заминаи ин садҳо нафар олимону муҳаққиқони ҷавон барои сайқал додани донишу таҷрибаи худ дар бонуфузтарин донишгоҳҳои хориҷи кишвар таҷриба меомӯзанд. Чун асри 21 асри техника ва технология эълон гардидааст. Дар доираи ин олимону муҳаққиқони мо бояд аз рушди бомайлони техникаву технолоияи навин дар канор намонда, дониши худро сайқал диҳанду дар самти ихтироот ба натиҷаи назаррасе ноил гарданд.
Гуфта шуд, ки як самти муҳими пешрафти техинкаву технология дар ҷомеаи муосир ин робототехника мебошад, ки рушди бесобиқа намуда истодааст. Мо бояд дар ин самт ҳарчи зудтар тадибрҳои нав андешида, барои амалӣ намудани корҳои илмӣ таҳққиқотӣ олимону муҳаққиқони ҷавонро барои омухтани таҷрибаомӯзӣ ба хориҷи кишвар сафарбар намоем. То дар оянда, дар ин самт ба натиҷаҳои бузурги илмӣ ноил гардем таъкид шуд дар вохурӣ бо муҳаққиқони ҷавон.
СЕМИНАРИ ИЛМӢ ТАҲТИ УНВОНИ “ДАВЛАТИ ДУНЯВӢ ВА АҲАМИЯТИ ОН ДАР ҲИФЗИ АРЗИШҲОИ МИЛЛӢ”
Бо ташаббуси Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А. Баҳовиддинови АМИТ семинари илмӣ таҳти унвони “Давлати дунявӣ ва аҳамияти он дар ҳифзи арзишҳои миллӣ” доир гардид.
Дар кори семинар доктори илмҳои фалсафа, профессор, узви вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, директори Маркази антропологияи АМИТ Муҳаммадалӣ Музаффарӣ ва доктори PhD-и Институт Азиз Баширӣ иштирок ва суханронӣ намуданд.
Дар рафти семинари илмӣ қайд гардид, ки танҳо шакли дунявии давлатдорӣ ва принсипҳои он дар раванди дигаргуниҳои ҷаҳони муосир, ки ҳифзу нигоҳдошти арзишҳои миллӣ ба яке аз масъалаҳои муҳимтарин ва ҳалталаби рӯз мубаддал гаштааст, имкон дорад роҳи халли дурусти масъаларо пешниҳод намояд ва ҳамзамон пайи ҳифзи арзишҳои миллӣ гоми устуворе бошад.
Чуноне ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат мефармоянд: «Давлати мо давлати дунявист, аз ин рӯ на пайравони тариқати атеистӣ, на пайравони дин, на пайравони демократияи дурӯғин, на тарафдорони ҷомеаи коммунистӣ ва на муътақидони ягон шакли дигари ақоиду афкори сиёсӣ ҳуқуқ надоранд ба хотири густариши режими сиёсиву динӣ Конститутсия ва дигар қонунҳои мавҷудаи ҷамъиятиро сарфи назар намоянд».
Баъди маърузаҳои пешниҳодшуда байни иштирокчиёни семинар музокираҳо сурат гирифта, ҳозирин ба худ ғизои баланди маънавӣ гирифтанд.