«Қувваҳои Мусаллаҳ яке аз рукнҳои муҳимтарини давлатдорӣ буда, сипари боэътимоди Ватан, ҳомии истиқлолият ва кафили сулҳу суботи ҷомеа мебошанд.»
Эмомалӣ Раҳмон
Қувваҳои Мусаллаҳ барои ҳар давлати соҳибистиқлол на танҳо сохтори низомӣ, балки рукни муҳими давлатдорӣ, омили асосии таъмини амнияти миллӣ ва рамзи устувории сиёсиву иҷтимоӣ мебошанд. Маҳз тавассути нерӯи мудофиавии худ давлат метавонад истиқлолият, тамомияти арзӣ ва оромии ҷомеаро ҳифз намояд. Таҷрибаи таърихии давлатҳои ҷаҳон нишон медиҳад, ки бе нерӯи низомӣ ҳифзи соҳибихтиёрӣ ва суботи давлатдорӣ ғайриимкон аст. Аз ин рӯ, Қувваҳои Мусаллаҳ ҳамчун сипари боэътимоди Ватан ва такягоҳи устувори давлат мавқеи хос ва сарнавиштсоз доранд.
Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар оғози соҳибистиқлолӣ бо мушкилоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид, таъсис ва таҳкими Артиши миллӣ аҳамияти ҳаётӣ дошт. Дар солҳои аввали соҳибистиқлоли, вақте ҳифзи тамомияти арзӣ ва таъмини суботи ҷомеа аҳамияти аввалиндараҷа дошт, зарурати таъсис ва мустаҳкам намудани нерӯи низомӣ баробар бо ҳифзи истиқлолияти кишвар буд. Маҳз дар ин давра пояҳои аввалини Қувваҳои Мусаллаҳ гузошта шуданд, ки нақши калидӣ дар таҳкими давлатдорӣ ва ҳифзи истиқлол бозид.
Таъсиси нерӯи низомӣ на танҳо як иқдоми ташкилӣ, балки қадами муҳими сиёсӣ ва стратегӣ маҳсуб меёбад, ки заминаи боэътимод барои таҳкими сохтори давлатдорӣ фароҳам овард. Фарзандони содиқи миллат бо ҳисси баланди ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ ба хизмати Ватан камар бастанд ва дар шароити душвор бо садоқат ва фидокорӣ рисолати муқаддаси худро иҷро намуданд. Ҷасорат ва матонати онҳо нишон дод, ки ҳифзи Ватан вазифаи муқаддас ва шарафи бузург аст.
Имрӯз Қувваҳои Мусаллаҳи Тоҷикистон ба як нерӯи муназзам, касбӣ ва қобили дифоъ табдил ёфтаанд, ки дорои сохтори мукаммал ва имкониятҳои зарурӣ барои иҷрои вазифаҳои мудофиавӣ мебошад. Сарбозону афсарон дар минтақаҳои куҳистонӣ ва сарҳадҳои душворгузар бо ҳисси баланди масъулият ва садоқат хизмат мекунанд ва ҳамеша барои ҳифзи марзу буми кишвар омода мебошанд.
Дар шароити ҷаҳони муосир, ки таҳдидҳои гуногун, аз ҷумла терроризм, ифротгароӣ, қочоқи маводи мухаддир ва дигар омилҳои нооромкунанда ба миён меоянд, ки нақши Артиши миллӣ боз ҳам муҳимтар мегардад. Қувваҳои Мусаллаҳ на танҳо марзу буми кишварро ҳифз мекунанд, балки барои таъмини суботи сиёсӣ, оромии ҷомеа ва ҳифзи арзишҳои миллӣ саҳми арзанда мегузоранд.
Хизмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳ ҳамзамон мактаби муҳими тарбияи ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва масъулиятшиносии шаҳрвандӣ мебошад. Ҷавонон дар ин мактаб эҳтиром ба муқаддасоти миллӣ, садоқат ба Ватан, интизом ва матонатро меомӯзанд ва ҳамчун шаҳрвандони фаъол ва ватандӯсти ҳақиқӣ ба камол мерасанд.
Артиши миллӣ инчунин омили муҳими таҳкими ваҳдати миллӣ ва худшиносии ҷомеа мебошад. Дар муҳити хизмати ҳарбӣ намояндагони минтақаҳо ва қишрҳои гуногун ба ҳам меоянд ва ҳамчун фарзандони як Ватан муттаҳид мегарданд, ки ин ба таҳкими ҳисси ягонагӣ ва ҳамбастагӣ мусоидат менамояд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таҳкими иқтидори мудофиавии кишвар таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамояд. Навсозии заминаи моддию техникӣ, ҷорӣ намудани технологияҳои муосири ҳарбӣ, баланд бардоштани сатҳи касбияти ҳайати шахсӣ ва беҳтар намудани шароити иҷтимоии хизматчиёни ҳарбӣ ба баланд бардоштани қобилияти мудофиавии кишвар мусоидат мекунанд.
Сиёсати давлатии Тоҷикистон дар самти таҳкими Артиши миллӣ ба таъмини амнияти дарозмуддат ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ равона гардидааст. Ин сиёсати хирадмандона нишон медиҳад, ки давлат нақши неруи низомиро ҳамчун кафили истиқлол, субот ва рушди устувори ҷомеа хеле муҳим арзёбӣ менамояд.
Мавҷудияти Артиши миллӣ ба ҳар як шаҳрванди кишвар эҳсоси амният ва итминон ба ояндаи устувор мебахшад. Сарбозону афсарон бо хизмати содиқона, интизоми намунавӣ ва ҷасорат исбот мекунанд, ки онҳо муҳофизони ҳақиқии Ватан мебошанд.
Ҳифзи Ватан на танҳо вазифа, балки рисолати муқаддас ва масъулияти бузурги шаҳрвандӣ мебошад. Ин арзиши олӣ ҳар як фарди ҷомеаро водор месозад, ки ба амнияту суботи кишвар бетараф набошад ва дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ саҳм гузорад. То замоне ки фарзандони содиқу далер бо рӯҳияи ватандӯстӣ, интизоми намунавӣ ва иродаи қавӣ дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳ қарор доранд, сулҳу субот, оромӣ ва истиқлолияти Тоҷикистон устувор боқӣ хоҳад монд.
Юсуфзода Шодоб Хӯҷамқул ходими илмии шуъбаи таҳқиқоти демографӣ ва рушди нерӯи инсонӣ Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ
Имрӯз, 11 март президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт аз боғи ботаникии шаҳри Кӯлоб — муассисаи илмию таҷрибавии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Маркази илмии Хатлон боздид ба амал овард.
Зимни боздид масъулини муассиса оид ба фаъолияти илмӣ-тадқиқотӣ, нигоҳдорӣ ва парвариши навъҳои гуногуни рустаниҳо, инчунин корҳои ободониву сабзкорӣ дар ҳудуди боғ маълумот пешниҳод намуданд. Ҳамзамон масъалаҳои рушди минбаъдаи фаъолияти илмӣ, ҳифзи гуногунии биологӣ ва беҳтар намудани шароити тадқиқотӣ дар боғи ботаникӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.
Таъкид гардид, ки боғи ботаникӣ ҳамчун пойгоҳи муҳими илмӣ дар омӯзиш, нигоҳдорӣ ва муаррифии сарватҳои набототии кишвар нақши муҳим дошта, тақвияти корҳои илмӣ ва густариши ҳамкориҳо дар ин самт зарур мебошад.
Бояд гуфт, ки Боғи ботаникии Кӯлоб ҳамчун муассисаи илмию таҷрибавии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон соли 1985 таъсис ёфтааст. Дар ин боғ олимон ба омӯзиш, нигоҳдорӣ ва парвариши навъҳои гуногуни рустаниҳо машғул буда, барои ҳифзи табиат ва рушди корҳои илмӣ тадқиқотӣ саҳм мегузоранд.
Ҳамзамон, зимни боздид роҳбарияти Академия ва дигар олимону кормандон дар маъракаи ниҳолшинонӣ иштирок намуданд. Дар доираи ин маърака дарахтони ҳамешасабз ва ороишӣ шинонида шуда, ин иқдом ҳамчун қадаме дар роҳи ободонии боғ ва ҳифзи муҳити зист арзёбӣ гардид.
Тибқи маълумоти пешакии Хадамоти геофизикии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, субҳи 8 марти соли 2026 соати тахминан 03:51 ба вақти маҳаллӣ дар ҳудуди кишвар бо қувваи тақрибан 4,4 бал заминларза ба амал омад.
Бино ба маълумот, маркази заминларза дар масофаи тақрибан 27 километр дуртар аз шаҳри Душанбе, дар минтақаи кӯҳии қаторкӯҳи Ҳисор ва наздики водии Варзоб ҷойгир будааст. Ларзишҳои зеризаминӣ дар баъзе минтақаҳои кишвар эҳсос шудаанд. Заминларза ҳамчунин дар қисматҳои алоҳидаи Ӯзбекистон низ эҳсос гардидааст.
Мутахассисони хадамоти геофизикӣ таъкид мекунанд, ки Тоҷикистон дар минтақаи фаъоли сейсмикӣ қарор дорад ва дар ҳудуди кишвар заминларзаҳои қувваашон гуногун мунтазам ба қайд гирифта мешаванд.
Тибқи маълумоти аввалия, талафоти ҷонӣ ва хисороти ҷиддӣ ба қайд гирифта нашудааст. Айни замон ниҳодҳои дахлдор вазъиятро зери назорат доранд.
Имрӯз, 6 март дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба Рӯзи Модар чорабинии идона таҳти унвони “Муҷассамаи гӯёи зиндагӣ” баргузор гардид Қабл аз оғози барномаи идона аз номи роҳбарияти Академия ба зиёда аз дусад нафар бонувон, ки дар соҳаҳои гуногуни илмӣ ва маъмурӣ фаъолият менамоянд, ҳамчун рамзи эҳтиром ва қадрдонӣ гулҳои баҳории идона тақдим гардид. Ин иқдоми рамзӣ нишонаи арҷгузорӣ ба нақши занон дар пешрафти илм, фарҳанг ва ҷомеа маҳсуб мегардад.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш таъкид дошт, ки Модар сарчашмаи хушкнашавандаи ҳаёт, олиҳаи ҳусн, ҳаёти бардавом, асоси ҳастии мо фарзандон, ишқи бепоён, баҳори бехазон, давлати ҷовидон аст. Модар ин баъди офаридгор офаранда аст, шахсе, ки дар зиндагӣ аз нахустин лаҳзаҳои ба дунё омадани инсон ӯро парасторӣ мекунад, ин модар аст ва ҳамин аст, ки аз лаҳзаҳои нахустини сари ҳокимият омаданашон Асогузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба шахсияти модар ва умуман баланд бардоштани мақому манзалати зан модар дар ҷомеа ва барои соҳибмаълумот намудани онҳо тамоми шароитҳои мусоидро фароҳам овардааст.
Таҷлили «Рӯзи Модар», ки ҳамасола дар рӯзҳои аввали фасли гулрези баҳор дар сатҳи давлатӣ ва бо тантанаву шукӯҳи хосса ҷашн гирифта мешавад, рамзи нафосату поксириштӣ, зебоӣ ва муҳаббату садоқат нисбат ба Зан -Модар мебошад, зеро ки Зан-Модар офарандаи ҳаёт, тарбиятгари наслҳо, ҳидоятгари наврасону ҷавонон ба роҳи нек ва пойдории оила мебошад.
Тавре Асосгузори сулҳу вахдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намудаанд, модарону занон ва бонувони кишвари азизи мо бо рафтори нек, андешаи солим ва маҳорату кордонии худ дар ободиву пешрафти Тоҷикистони маҳбубамон саҳми бузург доранд. Онҳо имрӯз дар ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷомеа ва давлат софдилона кору фаъолият менамоянд ва бо заҳмати бунёдкоронаву ташаббусҳои созандаашон барои рушди давлати соҳибистиқлоламон саъю талош мекунанд.
Таъкид гардид, ки Модар қиматтарин неъмати дунё, сарчашмаи муҳаббати бекарон ва ҳимматбаландтарин шахси башарият мебошад. Маҳз меҳри бепоён, навозиши гарму самимӣ ва дуоҳои неки ӯст, ки моро ба оламу одам ошно месозад, роҳи зиндагиро равшан мекунад ва ба қалбамон нуру умед мебахшад. Модар бо сабру таҳаммул, бо меҳру вафо ва бо садоқати беназир фарзанди худро ба камол мерасонад ва барои саодати ӯ тамоми ҳастии худро нисор месозад.
Дар идома академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, донишманди маъруф Кароматулло Олимов дар суханронии худ доир ба мақому манзалати зан-модар дар таъриху фарҳанги халқи тоҷик ибрози назар намуда, таъкид кард, ки дар тамаддуни бостонӣ ва анъанаҳои маънавии тоҷикон ҳамеша ба зан-модар эҳтироми хосса зоҳир мегардид. Ба гуфтаи ӯ, модар на танҳо сарчашмаи ҳаёт, балки тарбиятгари аввалини инсон, нигаҳбони арзишҳои ахлоқиву фарҳангӣ ва поягузори маънавиёти ҷомеа ба ҳисоб меравад.
Инчунин, дар чорабинӣ устодони шинохта — Аскар Ҳаким, Ҳасани Султон ва Қурбонова Ширин, ҳамзамон магистрантону докторантон бо суханрониҳо ва қироати шеърҳои пурмуҳтаво доир ба бузургӣ, мақом ва азамати зан-модар баромад намуданд. Дар шеърҳои қироатгардида модар ҳамчун рамзи муҳаббати бекарон, сарчашмаи меҳру шафқат ва поягузори маънавии зиндагӣ васф гардида, эҳсоси гарму самимии иштирокдоронро ба вуҷуд овард.
Дар қисми фарҳангии чорабинӣ ҳунармандони варзидаи ҷумҳурӣ бо иҷрои сурудҳои дилнишин ҳунарнамоӣ намуда, фазои идонаро боз ҳам рангину хотирмон гардониданд.
Мувофиқи ҳисобҳои астрономӣ Наврӯзи имсола рӯзи 20-уми марти соли 2026, соати 19:45:53 ба вақти Душанбе фаро мерасад, ки дар таърихи мо номи ин ҳодисаро “таҳвили сол” меномиданд.
Маҳз дар ҳамин лаҳза маркази қурси Офтоб дар ҳаракати зоҳирии худ аз нимкураи ҷанубии осмон ба нимкураи шимолӣ мегузарад ва нуқтаи буриши масири Офтоб (эклиптика, доират-у-лбуруҷ) ва хати истивои осмон (экватор)-ро нуқтаи эътидоли баҳорӣ меноманд.
Дар акси поён, ки тавассути барномаи Stellarium сохта шудааст, мавқеи Офтоб ба ҳолати лаҳзаи фарорасии Наврӯз нишон дода шудааст ва дида мешавад, ки Офтоб дар нуқтаи эътидол ва нуқтаи буриши хати истивои осмон ва доират-у-лбуруҷ қарор дорад.
Бӯризода Анвар Маҳмад, Ризои Баҳромзод
Институти астрофизикаи АМИТ
Дар бораи ба эҳтиёт рухсат додани хизматчиёни ҳарбие, ки муҳлати муқарраргардидаи хизмати ҳарбиро адо намудаанд ва даъвати навбатии шаҳрвандони солҳои таваллуди 1999-2008 Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хизмати ҳарбӣ Мутобиқи моддаи 7 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Д
Дар бораи ба эҳтиёт рухсат додани хизматчиёни ҳарбие, ки муҳлати муқарраргардидаи хизмати ҳарбиро адо намудаанд ва даъвати навбатии шаҳрвандони солҳои таваллуди 1999-2008 Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хизмати ҳарбӣ
Мутобиқи моддаи 7 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мудофиа» фармон медиҳам:
1. Хизматчиёни ҳарбие, ки муҳлати муқарраргардидаи хизмати ҳарбиро адо намудаанд, моҳҳои апрел-майи соли 2026 аз сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои дохилии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои мудофиаи граждании Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, бригадаи посбоникунандаи сарраёсати иҷрои ҷазои ҷиноятии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, баталиони кишоварзии Агентии таъминоти амволи махсуси назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба эҳтиёт рухсат дода шаванд.
2. Моҳҳои апрел-майи соли 2026 шаҳрвандони ҷинси марди аз 18 то 27-сола, ки то рӯзи даъват ҳуқуқи ба таъхир андохтани муҳлати даъват ё озод будан аз даъват ба хизмати ҳарбиро надоранд, барои хизмат ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои дохилии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, қӯшунҳои мудофиаи граждании Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, бригадаи посбоникунандаи сарраёсати иҷрои ҷазои ҷиноятии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, баталиони кишоварзии Агентии таъминоти амволи махсуси назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват карда шаванд.
4. Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, раисони комиссияҳои даъватии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе ва шаҳру ноҳияҳо бо иштироки намояндагони мақомоти амният ва корҳои дохилӣ даъвати шаҳрвандонро аз ҳисоби интихоби дақиқи даъватшавандагон ба қӯшунҳои сарҳадӣ, Гвардияи миллӣ ва қисмҳои ҳарбии таъиноти махсус, бо дарназардошти хусусиятҳои хоси хизмат дар ин воҳидҳо ва дар навбати аввал пуррагардонии онҳо амалӣ намоянд.
5. Раисони шаҳру ноҳияҳо якҷо бо комиссариатҳои ҳарбӣ бо мақсади амалӣ намудани муқаррароти моддаи 34 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ», даъвати муташаккилонаи шаҳрвандонро ба хизмати ҳарбӣ бо дарки масъулият ба роҳ монанд.
6. Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон омодагӣ ва рафти даъвати шаҳрвандонро ба хизмати ҳарбӣ ба таври васеъ инъикос намуда, хизмати ҳарбиро ҳамчун вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон тарғиб намоянд.
7. Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои муоинаи назоратии тиббии даъватшавандагоне, ки аз ҷониби комиссияҳои даъватии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳияҳо даъват шудаанд, табибону мутахассисони ботаҷрибаро сафарбар намояд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон
ш. Душанбе
28 феврали соли 2026
№1143
Имрӯз, 26 феврал дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Конференсияи байналмилалӣ илмӣ – амалӣ дар мавзуи “Саҳми занону бонувон дар рушди илм” бо ибтикори Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор гардид.
Дар кори конференсия муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Мансурӣ Дилрабо, президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, Раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Файзиддинзода Бунафша ва дигар занону бонувон иштирок намуданд.
Муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Мансурӣ Дилрабо дар сухани ифтитоҳии худ таъкид намуд, ки сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони соҳибистиқлолӣ ба баланд бардоштани мақому манзалати зан дар ҷомеа ва фароҳам овардани шароити мусоид барои иштироки фаъоли онҳо дар тамоми соҳаҳо, бахусус илм ва маориф равона гардидааст. Қайд карда шуд, ки дастгириҳои пайвастаи давлату ҳукумат, хоса таваҷҷуҳи доимии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, барои рушди иқтидори зеҳнии занону бонувон заминаи мусоид фароҳам овардааст.
Зикр гардид, ки имрӯз занони тоҷик дар бахшҳои гуногуни илм – аз фанҳои дақиқу табиатшиносӣ то илмҳои ҷамъиятӣ ва гуманитарӣ – саҳми арзанда гузошта, бо таҳқиқоти бунёдӣ ва амалӣ дар пешрафти илми миллӣ ва муаррифии он дар арсаи байналмилалӣ нақши назаррас мебозанд. Таъкид шуд, ки ҷалби бештари духтарон ба таҳсилоти олӣ, тайёр намудани кадрҳои баландихтисоси илмӣ ва дастгирии ташаббусҳои инноватсионии бонувон яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иҷтимоии давлат ба шумор меравад.
Дар идома президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт иброз дошт, ки имрӯз нақши занон дар пешрафти илм ва технология яке аз масъалаҳои муҳими ҷомеаи ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дар ин раванд мавқеи худро дорад. Занони тоҷик бо дониш, масъулиятшиносӣ ва садоқат ба касб дар рушди илм, маориф ва инноватсия саҳми назаррас мегузоранд.
Таъкид гардид, ки таърихи тамаддуни тоҷикон собит месозад, ки зан ҳамеша дар ҷомеа мақоми баланд дошт ва дорад. Дар осори мутафаккирони классик, аз ҷумла Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ ва Абӯалӣ ибни Сино, ҷойгоҳи дониш ва маърифати занон ба сатҳи воло арзёбӣ гардидааст. Гарчанде дар замонҳои қадим иштироки занон дар фаъолияти расмии илмӣ маҳдуд буд, онҳо ҳамчун омӯзгор, тарбиятгар ва интиқолдиҳандаи фарҳанг саҳми бузург доштанд.
Дар давраи муосир, бахусус дар асри XX, бо рушди низоми маориф имкониятҳои таҳсил барои занон васеъ гардиданд. Ин раванд замина гузошт, ки занон бештар ба фаъолияти касбии илмӣ ворид шаванд.
Қайд гардид, ки конференсияи байналмилалии “Саҳми занон дар рушди илм” аз соли 2013 дар ҳамкорӣ бо Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар пойгоҳҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор гардида, аз соли 2015 маҳз дар моҳи феврал, ба Рузи ҷаҳонии занон ва духтарон дар илм мувофиқ карда шудааст. Шиори Рузи занон ва духтарон дар илмро Созмони милали муттаҳид чунин муайян карда аст: “Ҷаҳон ниёзманди илм, илм ниёзманди иштироки занон аст.”
Дар конфронс Раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Файзиддинзода Бунафша бо маърӯзаи пурмуҳтаво суханронӣ намуда, доир ба нақши занону бонувон дар таҳкими иқтидори илмии кишвар ибрози назар кард.
Зикр гардид, ки имрӯз дар кишвар барои рушди ҳамаҷонибаи занон заминаҳои мусоид фароҳам оварда шудаанд. Бонувони тоҷик дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ, пажӯҳишгоҳҳо ва марказҳои илмӣ бо масъулияти баланд фаъолият намуда, дар пешрафти соҳаҳои гуногуни илм нақши муассир доранд. Ҳамчунин таъкид шуд, ки ҳавасмандгардонии духтарони лаёқатманд, дастгирии корҳои таҳқиқотии занон ва тавсеаи ҳамкориҳои илмӣ бо ниҳодҳои хориҷӣ аз самтҳои муҳим ва афзалиятноки фаъолияти Кумита ба ҳисоб меравад.
Таъкид гардид, ки баргузории чунин ҳамоишҳо барои занони олим имконияти хуби муаррифии дастовардҳо, мубодилаи таҷриба ва баррасии масъалаҳои муҳими илмиро фароҳам меорад. Зикр шуд, ки саҳми занону бонувон дар рушди илми миллӣ сол аз сол афзоиш ёфта, онҳо бо фаъолияти пурсамар дар пешрафти ҷомеа нақши муҳим доранд.
Дар идомаи конференсия як зумра аз олимону бонувони фаъол бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуда, доир ба ҷойгоҳ ва нақши занон дар рушди соҳаҳои гуногуни илм сухан гуфтанд. Аз ҷумла, масъалаҳои марбут ба пешрафти илмҳои дақиқ, тиб, кишоварзӣ, технологияҳои инноватсионӣ ва илмҳои гуманитарӣ мавриди таваҷҷуҳи хос қарор гирифтанд. Ҳамзамон, дастовардҳои мушаххаси занони муҳаққиқ, татбиқи натиҷаҳои корҳои илмӣ дар амалия ва саҳми онҳо дар пешбурди рушди устувори ҷомеа мавриди муҳокима қарор дода шуд.
ҲАМОИШИ ТАНТАНАВӢ БАХШИДА БА 33-СОЛАГИИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР АМИТ
Имрӯз, 23 феврал дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба муносибати 33-юмин солгарди Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамоиши тантанавӣ баргузор гардид.
Ҳамоиш бо садо додани Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва барафрохтани Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун рамзи муқаддаси давлатдорӣ ва нишони эҳтирому садоқат ба Ватан аз ҷониби курсантони Академияи Вазорати корҳои дохилӣ оғоз гардид.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки Қувваҳои мусаллаҳи кишвар ба анъанаҳои касбии ифодагари сифатҳои баланди ватандӯстию хештаншиносӣ ва савганди ҳарбии худ содиқ монда, аз рӯзи аввал, яъне баробари ташкилшавӣ дар чунин як марҳила ва давраи мураккаби сарнавиштсоз, ки пояҳои истиқлоли давлатӣ ва якпорчагии Ватанро хатарҳои зиёд таҳдид мекард, бетараф намонданд.
Таъкид гардид, ки афсарони содиқ ба Ватану миллат барои ба эътидол овардани вазъи ҷамъиятию сиёсии кишвар, ҳимояи сохти конститутсионӣ ҷасорату мардонагӣ нишон доданд. Артиши миллии Тоҷикистон, ки яке аз рукнҳои асосии давлатдории миллӣ ба шумор меравад, ҳамқадами соҳибистиқлолӣ ва зодаи Истиқлоли давлатӣ буда, бо ташаббуси бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ–Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар заминаи холӣ, аз сифр таъсис дода шуд.
Гуфта шуд, ки дар пайравӣ аз дастуру ҳидоятҳо ва илҳом аз корномаи беназири Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи ҷумҳурӣ афсарону сарбозон тавонистанд, ки мушкилиҳои оғози давлатдории навинро сарбаландона паси сар карда, дар як муддати кӯтоҳ ба яке аз қудратмандтарин қувваҳои мусаллаҳи минтақа табдил ёбанд. Воқеан, ҳама гуна пешрафту гулгулшукуфоӣ дар партави сулҳу амният сурат мегирад ва хушбахтона ин саодат барои сарзамини мо таҳти роҳнамоии Пешвои муаззами миллат бо саъю талоши шабонарӯзӣ ва бедорхобиҳои афсарону сарбозони Артиши миллӣ ва дигар сохторҳои низомӣ таъмин гашта истодааст.
Зикр гардид, ки вазъи имрӯзаи сиёсати геополитикии ҷаҳон, хатарҳои воқеии ба минтақа таҳдидкунанда, гаравидани ҷавонон ба ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои ифротгароӣ, авҷи терроризму экстремизм дар сар то сари ҷаҳон имрӯзҳо зарурияти ба маротиб пурқувват намудани Артиши миллӣ ва мусоидати ҳамаҷонибаро дар тарбияи ҳарбӣ – ватандӯстии ҷавонон тақозо менамояд. Сабақи таърихӣ гувоҳ аст, ки маҳз заъфи давлатдорӣ дар ҳамаи давру замонҳо аз надоштани омодагии ҷангӣ ва ба ин восита ба дасти аҷнабиён гузоштани рукни муҳими давлатдорӣ–артиши миллӣ будааст.
Қайд гардид, ки таҷлили ҳамасолаи 23-юми феврал ба ҳайси Рӯзи таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳ на танҳо арҷгузорӣ ба хизмату ҷонфидоии афсарону сарбозон, балки таҷассумгари масъулияти умумимиллӣ дар самти таҳкими амният ва суботи давлат мебошад. Зеро дар шароити муосир, ки бо таҳдидҳои гуногуни геополитикӣ ва равандҳои печидаи ҷаҳонӣ тавсиф меёбад, мавҷудияти артиши касбӣ ва омодабош омили муҳими пойдории давлатдории миллӣ ба шумор меравад.
Дар идома олимону кормандон доир ба 23-юми феврал — Рӯзи таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон суханронӣ намуда, аз таърихи таъсис, марҳилаҳои ташаккул ва нақши муҳими Артиши миллӣ дар ҳифзи истиқлолу якпорчагии давлат ёдовар шуданд. Қайд гардид, ки таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳ дар солҳои аввали соҳибистиқлолӣ яке аз қадамҳои муҳимми таҳкими пояҳои давлатдорӣ ба шумор рафта, имрӯз ин ниҳоди муқтадир ба такягоҳи боэътимоди сулҳу субот ва амнияти кишвар табдил ёфтааст.
Дар фарҷом як зумра аз собиқадорони ҷангу меҳнат ва хизматчиёни фаъоли соҳа барои саҳми арзандаашон дар ҳифзи дастовардҳои истиқлолият, таҳкими қобилияти мудофиавии кишвар ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстиву худшиносии миллӣ бо туҳфаҳои хотирмон қадрдонӣ гардиданд. Ҳамзамон президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо медали ҷашнии 30-солагии Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шуд.
Имрӯз, 20 феврал дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон маҳфили илмӣ – адабӣ “Хирад”- и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор гардид. Маҳфили навбатӣ ба фаъолиту хизматҳои ходими давлатӣ, муаррихи барҷаста, узви фахрии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Мирзоамин Мирсаидзода бахшида шуд.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ба кори маҳфил ҳусни оғоз бахшида, иброз дошт, ки донишманди маъруф Мирзоамин Мирсаидзода, ки зиндагиномаи ӯ рамзи садоқату вафодорӣ ба обу хоки меҳани аҷдодӣ ва ибрати наслҳост, бо кору пайкор ва хидматҳои камназираш ифтихори Ватану ҳамдиёрон мебошад.
Таъкид гардид, ки аз ҷониби Мирзоамин Мирсаидзода ҳамчун эҷодкори сермаҳсул ва заҳматпеша китобҳои “Душанбе дар шоҳроҳи Ваҳдат”, “Дари кушоди худшиносӣ”, “Душанбе-қалби Тоҷикистон” иборат аз чаҳор ҷилд ва китоби “Рустами Эмомалӣ-дастпарвари мактаби давлатдории Пешвои миллат” рӯи чоп омадаанд, ки ҳар яке аз ин китобҳо ба хонандаи худ таъсири муҳиме дар худшиносӣ ва эҳтиром гузоштан ба сулҳу Ваҳдат ва Истиқлоли давлтӣ хоҳанд дошт.
Қайд гардид, ки дар китоби “Душанбе - қалби Тоҷикистон” бисёр мушикофонаву воқеъбинона ба шукуфоию сарсабзиҳо ва зебоиҳои пойтахти тоҷикон шаҳри Душанбе, ки бо заҳмату талошҳои роҳбарияти пойтахти кишвар амалӣ гаштааст, баҳои ҳаққонӣ додашуда, мақоми шаҳри Душанбе ва нақши он ҳамчун маркази сиёсӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии мамлакат бисёр ба таври барҷаста инъикоси хешро ёфтаанд. Тамоми матолибе, ки дар чаҳор қисми китоби “Душанбе-қалби Тоҷикистон” ҷойгир шудаанд, бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ ба нашр расида дар таблиғ ва шиносонидани дастовардҳои пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе барои ҳам ҷомеаи ҷаҳонӣ ва ҳам сайёҳон, нақши боризе хоҳад дошт.
Гуфта шуд, ки Мирзоамин Мирсаидзода дар китоби Душанбе-қалби Тоҷикистон афкору андешаи инсонҳои нек ва шахсиятҳои бузург, рӯҳи ҷовидонаи онҳоро ба тасвир додаанд, ки бо мутолиаи он завқи зебоипарастӣ ва эҳсоси Ватандориро дар замири ҳар хонанда бедор намуда, ӯро гоҳе ба сайри таърих ва гоҳи дигар ба олами ранго-ранги табиати дилпазири Душанбе мебарад.
Дар идомаи маҳфил муовини Раиси шаҳри Душанбе Одилзода Дилбар суханронӣ намуда, ба саҳми арзишманд ва хизматҳои шоистаи Мирзоамин Мирсаидзода дар рушди илм ва фарҳанг таъкид кард. Қайд гардид, ки асарҳои муҳими илмӣ ва адабии Мирзоамин Мирсаидзода на танҳо ҳамчун манбаи дониш ва маърифат, балки ҳамчун абзорҳои тарбиявӣ барои тарбияи насли ҷавон ва таҳкими худшиносии миллӣ хизмат менамоянд.
Инчунин, дар идомаи маҳфил академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Раҳмонзода Абдуҷаббор Азизӣ, узви вобастаи АМИТ Ҳайдаршо Пирумшоев, сардори Раёсати тандурустии шаҳри Душанбе Хушвахт Шарифзода, муовинони ноҳияҳои Сино, Фирдавсӣ ва Шоҳмансур ва доктори илмҳои таърих Қурбонова Ширин маъруза намуда, доир ба саҳми арзишманд ва нақши фарҳангиву таърихии Мирзоамин Мирсаидзода дар рушди илм, тарбияи кадрҳои наврас ва баланд бардоштани худшиносӣ ва эҳтироми миллии шаҳрвандон фикру андешаҳои хешро баён карданд.
