МНОГОВЕКТОРНАЯ ПОЛИТИКА – ПРОДОЛЖЕНИЕ МИРОТВОРЧЕСКИХ ИНИЦИАТИВ ЛИДЕРА НАЦИИ В РЕГИОНАЛЬНЫХ ДИАЛОГАХ И УСИЛИЯХ ПО ПОДДЕРЖАНИЮ СТАБИЛЬНОСТИ И МИРА
10 ноября текущего года Основатель мира и национального единства – Лидер нации, Президент Республики Таджикистан, уважаемый Эмомали Рахмон принял участие в работе Совместного чрезвычайного арабо-исламского саммита в Саудовской Аравии.
Следует отметить, что Королевство Саудовская Аравия признало независимость Республики Таджикистан одно из первых 11 января 1992 года. Дипломатические отношения между Республикой Таджикистан и Королевством Саудовская Аравия были установлены 22 февраля 1992 года. Посольство Республики Таджикистан в Эр-Рияде было открыто в сентябре 2008 года. Через два года в Душанбе в 2010 году было открыто Посольство Королевства Саудовская Аравия.
Основатель мира и национального единства – Лидер нации, Президент Республики Таджикистан, уважаемый Эмомали Рахмон неоднократно посещал Королевство Саудовская Аравия с официальными и рабочими визитами (в 1997, 2001, 2005, 2016, 2017 и 2023 годах), которые играют важную и ключевую роль в развитии двусторонних отношений. В ходе этих визитов Президент Республики Таджикистан провел встречи с Королем и Наследным принцем Саудовской Аравии, а также другими высокопоставленными должностными лицами этой страны.
Отметим, что 10 ноября в городе Эр-Рияде Президент Республики Таджикистан, Лидер нации, уважаемый Эмомали Рахмон на полях вне очередного Совместного арабо-исламского саммита встретился с Министром инвестиций Саудовской Аравии Халидом Аль-Фалихом.
В ходе встречи Президент страны уважаемый Эмомали Рахмон подчеркнул, что развитие и расширение торгово-экономических связей является одним из основных направлений сотрудничества.
Также стороны обсудили вопросы расширения инвестиционного, технического и культурного сотрудничества.
В целях развития сотрудничества были предложены регулярное проведение заседаний Межправительственной комиссии Таджикистана и Саудовской Аравии, бизнес-форумов и выставок продукции, а также создание Совместного фонда Таджикистана и Саудовской Аравии по финансированию инвестиционных проектов.
На полях саммита в ходе двусторонней встречи было подчёркнуто, что между двумя странами имеется большой потенциал для реализации совместных инвестиционных проектов в сферах лёгкой, пищевой, металлургической, фармацевтической промышленности, а также энергетики и сельского хозяйства. Было сочтено необходимым создание современных логистических центров и совместных производственных предприятий.
«Республика Таджикистан, приветствуя заинтересованность арабских стран Персидского залива, в том числе Королевства Саудовской Аравии, Государства Катар, Государства Кувейт, Объединенных Арабских Эмиратов в инвестировании экономических проектов Таджикистана, имеющих национальное и региональное значение, стремится к углублению взаимовыгодного сотрудничества со странами этого региона. В целях укрепления отношений с арабским миром Республика Таджикистан будет развивать сотрудничество с региональными организациями, в частности с Лигой Арабских Государств» - как было отмечено в действующей Концепции внешней политики Республики Таджикистан.
Отдел политологии ИФПП НАНТ
Имрӯз, 28 апрел дар толори Маркази шарқшиносӣ ва мероси хаттии назди Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба ифтихори 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бахшида ба фаъолияти илмӣ-назариявии узви вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, шодравон Ҳақназар Назаров, конференсияи илмӣ-амалӣ таҳти унвони «Масъалаҳои мубрами Афғонистоншиносӣ дар Тоҷикистон: дирӯз ва имрӯз» баргузор гардид. Ба кори конфронс саркотиби илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Қосимшоҳ Искандаров ҳусни оғоз бахшид.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки устод Ҳақназар Назаров аз нахустин олимони тоҷик аст, ки дар даврони Шуравӣ ба таҳқиқи масъалаҳои миллӣ пардохта, вазъи сиёсию иқтисодӣ ва иҷтимоию фарҳангии тоҷиконро мавриди омӯзиши амиқ қарор додааст.
Таъкид гардид, ки илми Афғонистоншиносӣ дар баробари омӯзиши таърихи минтақа, ҳамчун мавзуи стратегии муҳим ба хотири таъмини амнияти минтақа, таҳкими сулҳу субот ва пешгирии падидаҳои номатлуб, аз қабили тундгароӣ ва хушунат, аҳамияти вижа дорад. Дар ин замина, бист сол қабл Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, масъалаи роҳҳои таъмини сулҳи минтақа ва таъсиси камарбанди амниятии Афғонистонро матраҳ намуда буд.
Зикр гардид, ки устод Ҳақназар Назаров дар осори илмии худ ба таҳлили равандҳои геополитикӣ ва стратегияи абарқудратҳои ҷаҳон таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, таъсири онҳо ба вазъи сиёсиву иҷтимоии Афғонистон ва минтақаи Осиёи Марказиро ҳамаҷониба баррасӣ кардааст.
Дар идомаи конфронс муҳаққиқону коршиносон бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуда, доираи васеи масъалаҳои марбут ба Афғонистоншиносиро, аз ҷумла робитаҳои таърихию фарҳангӣ, равандҳои муосири сиёсӣ ва дурнамои ҳамкориҳои минтақавиро мавриди таҳлил қарор доданд.
Дар фарҷоми ҳамоиш таъкид шуд, ки баргузории чунин конфронсҳо барои густариши таҳқиқоти илмӣ, табодули таҷриба миёни олимон ва таҳкими ҳамкориҳои илмӣ дар самти Афғонистоншиносӣ заминаи мусоид фароҳам меорад.
В журнале Global Research in Environment and Sustainability (ISSN 3033-3644) опубликована научная статья «Оценка фонового излучения в Раштском регионе Таджикистана»
Целью работы стала комплексная оценка радиационного фона и распределения радионуклидов на территории Раштской зоны Таджикистана, включая анализ гамма-излучения, состояния почв и источников питьевой воды.
Результаты показали, что уровень фоновой радиации в регионе находится в пределах естественных значений (0,06–0,12 мкЗв/ч) и не превышает допустимых норм. При этом локальные повышения содержания цезия-137 зафиксированы в ущелье Камаров, что связано с природно-географическими особенностями территории.
Авторы: А. Саломов, С. Муминов, Ф. Мухиддинова, А. Хукуматов (Агентство по химической, биологической, радиационной и ядерной безопасности Национальной академии наук Таджикистана).
Ссылка на статью (Scopus-indexed): https://doi.org/10.63002/gres.401.1347
В журнале «Радиация и риск» (Radiation and Risk), том 35, № 1, 2026 г., опубликован обзор «Урановые хвостохранилища Центральной Азии: история и современное состояние».
Цель работы - обобщить материалы по истории формирования и текущему состоянию радиоактивных урановых хвостохранилищ в странах Центральной Азии (Казахстан, Кыргызстан, Таджикистан, Узбекистан), возникших в результате советской урановой программы 1940–1990-х годов. Авторы анализируют объёмы отходов, а также оценивают проведённые рекультивационные мероприятия.
В статье подчёркивается идентичность технологий и проблем во всех странах региона и даются практические рекомендации по усилению региональной координации, мониторингу и международному сотрудничеству для минимизации радиационных рисков.
Авторы: Назаров Х.М., Зоитова М.А., Хакимова Н.У., Мирсаидов У.М. (Агентство по химической, биологической, радиационной и ядерной безопасности НАН Таджикистана).
Ссылка на статью (Scopus-indexed): https://doi.org/10.21870/0131-3878-2026-35-1-75-93
БАРГУЗОР НАМУДАНИ АКСИЯИ УМУМИАКАДЕМИИ ҶАВОНОН ТАҲТИ УНВОНИ "САҲМИ МАН ДАР ШАҲРИ МАН" ВА “ДУШАНБЕ ШАҲРИ ГУЛҲО”
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷиҳати иҷрои дастуру супоришҳои Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар доираи Шурои олимони ҷавон ба истиқболи Рӯзи пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳри Душанбе ва 35 солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади саҳмгузории сокинон аз ҷумла, ҷавонон дар тозаву озода намудани кӯчаву хиёбонҳо, каналу ҷӯйборҳо, майдончаҳои варзишӣ, дохилу атрофи бинову иншоотҳо ва ташкилоту корхонаҳо, инчунин ҷамъовариву тоза намудани партовҳо оид ба баргузор намудани аксияи умумишаҳрии ҷавонон таҳти унвони "Саҳми ман дар шаҳри ман" ва “Душанбе шаҳри гулҳо” баргузор намуд.
Ободонии пойтахт вазифаи ҷонии ҳар як сокини ватандӯст мебошад, зеро Душанбе оинаи миллат ва нишони фарҳанги мост. Саҳми сокинон метавонад аз корҳои оддитарин, ба монанди риояи тозагӣ ва шинонидани як ниҳол дар маҳалли зист оғоз шавад. Вақте ки ҳар як нафар ба ҳифзи гулгашту хиёбонҳо ва амволи ҷамъиятӣ бо масъулият муносибат мекунад, шаҳри мо боз ҳам зебову хуррам мегардад.
Иштирок дар ҳашарҳои дастаҷамъона ва тарбияи насли наврас дар рӯҳияи шаҳрдорӣ ба таҳкими симои муосири пойтахт мусоидат менамояд. Танҳо бо кӯшиши муштарак ва муҳаббат ба шаҳри азизамон мо метавонем Душанберо ба яке аз зеботарин шаҳрҳои ҷаҳон табдил диҳем.
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи милли илмҳои Тоҷикистон бо мақсади додани иҷозатнома оид ба пешбурди фаъолияти таълимӣ ва илмӣ ба муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ бо иштироки намояндагони Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон вохӯрии судманд баргузор гардида, фаъолияти таълимии муассисаҳои илмӣ дар самти тайёр кардани кадрҳои илмӣ мавриди муҳокима ва баррасӣ қарор дода шуд.
Таъкид гардид, ки имрӯз дар муассисаҳои илмии Академияи миллии илмҳо омода кардани кадрҳо тавассути зинаи магистратура, докторантураи PhD, аспирантура, унвонҷӯйӣ, докторантураи анъанавӣ ва постдокторантура ба роҳ монда шудааст.
Бо мақсади дар сатҳи зарурӣ ба роҳ мондани кадрҳои илмӣ тавсияҳои судманд дода шуд.
#Симпозиум. "НАМУНАИ АДАБИЁТИ ТОҶИК" - ПАДИДАИ ТАЪРИХӢ, ФАРҲАНГӢ ДАР ТАМАДДУНИ МАРДУМИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ
Имрӯз, 24 апрел дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Симпозиуми байналмилалии илмӣ таҳти унвони “Намунаи адабиёти тоҷик” – падидаи таърихӣ – фарҳангӣ дар тамаддуни мардумони Осиёи Марказӣ” бахишида ба 100 – соли таълиф ва нашри асари таърихӣ – бадеии поягузори адабиёти навини тоҷик устод Садриддин Айнӣ “Намунаи адабиёти тоҷик” баргузор гардид.
Дар кори симпозиум муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ суханронӣ намуда, таъкид кард, ки асари мазкур ҳамчун як падидаи нодири таърихиву фарҳангӣ дар худ таҷассумгари мероси гаронбаҳои адабии халқи тоҷик буда, дар рушди худшиносии миллӣ ва таҳкими ҳувияти фарҳангӣ нақши муҳим гузоштааст. Қайд гардид, ки «Намунаи адабиёти тоҷик» на танҳо як маҷмӯаи осори адабӣ, балки сарчашмаи муҳими илмӣ барои омӯзиши таърихи адабиёт, забон ва фарҳанги мардумони Осиёи Марказӣ ба ҳисоб меравад. Ин асар дар шароити мураккаби таърихӣ таълиф гардида, барои эҳёи арзишҳои миллӣ ва муаррифии мероси адабии тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ заминаи устувор фароҳам овардааст.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки асари «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ ҳамчун як мероси гаронбаҳои миллӣ ва дастоварди бузурги илмиву фарҳангӣ аҳамияти хоса дошта, дар ташаккул ва рушди адабиёти навини тоҷик нақши калидӣ мебозад.
Таъкид гардид, ки ин асар на танҳо осори гузаштагонро гирд овардааст, балки ҳамчун пули пайвандсоз миёни наслҳо хизмат намуда, барои ҳифз ва муаррифии арзишҳои миллӣ саҳми назаррас гузоштааст. Ҳамзамон зикр гардид, ки омӯзиш ва таҳқиқи ҳамаҷонибаи ин асар дар шароити муосир низ аҳамияти хоса дошта, барои тақвияти худшиносии миллӣ ва густариши робитаҳои фарҳангии минтақавӣ заминаи устувор фароҳам меорад.
Дар идома муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлат Сафар, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Абдуҷаббор Раҳмонзода ва дигар олимону муҳаққиқон аз дохил ва хориҷи кишвар суханронӣ намуда, доир ба аҳамияти таърихиву фарҳангӣ ва илмии асари «Намунаи адабиёти тоҷик» маърӯзаҳои пурмуҳтаво ироа карданд.
Зикр гардид, ки ин асар ҳамчун сарчашмаи муҳими омӯзиши таърихи адабиёти тоҷик ва омили таҳкими худшиносии миллӣ, дар рушди фарҳанги маънавии ҷомеа нақши муассир дорад. Ҳамзамон, иштирокчиён ба масъалаҳои таҳқиқи минбаъдаи мероси адабии ниёгон, густариши ҳамкориҳои илмӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии тоҷикон дар сатҳи байналмилалӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуданд.
Дар фарҷом як зумра аз олимон ва муҳаққиқон, ки дар баргузории ин ҳамоиш саҳмгузор буда, бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуданд, бо сертификатҳои махсус қадрдонӣ гардиданд.
Имрӯз, 24 апрел дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино Конференсияи байналмилалии илмӣ – амалӣ таҳти унвони “Пешрафт ва ҳамгироӣ: дастовардҳои илмӣ дар клиника” бахшида ба 35 – солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид, ки дар кори он ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Ибодзода Саидмуқим Тиллохӯҷа иштирок ва суханронӣ намуданд.
ДАСТОВАРДИ НАВБАТИИ ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН ДАР МАҶАЛЛАИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ
Таҳқиқоти илмии олимони Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маҷаллаи бонуфузи байналмилалии Regional Sustainability (нашриёти Elsevier), ки дар пойгоҳҳои маъруфи Scopus ва Web of Science индексатсия шуда, ба гурӯҳи маҷаллаҳои квартали баланд (Q1) шомил буда, дорои нишондиҳандаҳои баланд, аз ҷумла Impact Factor – 4.6 ва CiteScore – 8.2 мебошад, ба нашр расиданд.
Аз ҷумла, мақолаи илмӣ таҳти роҳбарии академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар мавзуи рушди энергияи “сабз” ва нақши он дар коҳиш додани таъсири тағйирёбии иқлим нашр гардид, ки дар он робитаи мутақобилаи рушди манбаъҳои барқароршавандаи энергия бо коҳиши партовҳои газҳои гулхонаӣ, беҳтар гардидани сифати муҳити зист ва таҳкими амнияти энергетикӣ дар кишварҳои Осиёи Марказӣ ба таври илмӣ асоснок карда шудааст.
Мақолаи дигар таҳти роҳбарии академик Ҳикмат Ҳисориев ба масъалаи экосистемаҳои чарогоҳҳои Тоҷикистон бахшида шуда, дар он гуногунии биологӣ, масъалаҳои барқарорсозии экологӣ ва роҳҳои идоракунии устувори захираҳои чарогоҳӣ мавриди таҳлили илмӣ қарор гирифтаанд.
Инчунин, дар самти омӯзиши равандҳои гидроклиматӣ ва криосферӣ, мақолаи номзади илмҳои география Маҷид Гулаёзов дар мавзуи “Тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар Помири Шарқӣ” ба нашр расидааст, ки дар он бо истифода аз маълумоти зонкунии фосилавии Замин динамикаи дарозмуддати кӯлҳои баландкӯҳ ва омилҳои таъсиррасон ба онҳо таҳлил гардидаанд.
Ҳамзамон, олимони тоҷик дар ҳамкорӣ бо шарикони хориҷӣ як қатор таҳқиқоти муҳими илмиро дар самтҳои тағйироти гидроклиматӣ ва криосферӣ дар қаторкӯҳи Помир, таҳлили тағйирёбии дарозмуддати ҳавзаҳои дарёҳои Сурхоб ва Хингов, идоракунии устувори захираҳои обӣ дар шароити тағйирёбии глобалӣ, таҳлили ҳамбастагии Ҳадафҳои рушди устувор (SDGs) дар Тоҷикистон ва арзёбии хатари камбарфӣ ва таъсири он ба ҷараёни об анҷом дода, натиҷаҳои онро дар ҳаммуаллифӣ дар ҳамин маҷалла ба нашр расонидаанд.
Натиҷаҳои бадастомада метавонанд ҳамчун заминаи боэътимоди илмӣ барои таҳияи сиёсати самараноки энергетикӣ ва экологӣ, инчунин мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар кишварҳои Осиёи Марказӣ хизмат намоянд. Чоп шудани чунин мақолаҳо дар маҷаллаи сатҳи баланд нишонаи эътирофи байналмилалии дастовардҳои илмии олимони тоҷик ба ҳисоб меравад.
